Këto janë fjalët më të përdorura gjatë 2023-ës në Zvicër

Photo by Sven Brandsma on Unsplash

Pas një “diskutimi të zjarrtë”, juristët në ZHAW zgjedhin fjalën e vitit për rajonin gjuhësor përkatës dhe temat janë të ndryshme.

Çdo vit, juri të ndryshme kanë për detyrë të përzgjedhin një fjalë që duhet të pasqyrojë sa më mirë dymbëdhjetë muajt e fundit. Për shembull, votimi i Langenscheidt për fjalën e vitit për të rinjtë gjermanë është i njohur – termi “goofy” fitoi në vitin 2023. Diku tjetër, njerëzit priren të fokusohen në fjalë kyçe të rëndësishme që përshkruajnë ngjarje drastike të muajve të fundit.

Juria gjermane zgjodhi këtë term si fjalën e vitit

Kështu ndodh edhe me jurinë e ZHAW, e cila shpall fjalën e vitit në fund të nëntorit. Pasi ishte “mungesa e energjisë” në 2022, termi “bankë përbindësh” tani ka fituar. Sipas jurisë, Credit Suisse ka tronditur vetimazhin e Zvicrës si një strehë e sigurt për paratë e klientëve. Marrëveshja e bashkimit jo vetëm që krijoi një bankë përbindësh, por edhe frikë për rreziqe edhe më të mëdha. Termat chatbot dhe ghosting dolën në vendin e dytë dhe të tretë, shkruan 20minuten.

Për një përzgjedhje fillestare, universiteti analizoi 976,681,684 fjalë nga mbi 1.7 milionë tekste nga viti 2023 dhe zgjodhi terma veçanërisht të përsëritur. Për shkak të shumëgjuhësisë së Zvicrës, katër juri më pas debatuan se cili term e meritonte më shumë titullin “Fjala e Vitit”.

“Ishte shumë tërheqës dhe ndonjëherë i nxehtë; shumë kombinime fjalësh dhe temash u diskutuan nga juria. Megjithatë, shpejt u bë e qartë se trazirat në sektorin bankar prekin të gjithë zviceranët në një mënyrë ose në një tjetër dhe se Inteligjenca Artificiale po bën hyrje të mëtejshme në jetë dhe në gjuhën e Zvicrës”, shpjegon gjuhëtarja e ZHAW, Prof. Dr. Marlies Whitehouse.

Në Zvicrën frëngjishtfolëse, fjala “décombres”, që do të thotë rrënoja ose mbeturina, vjen në vend të parë – duke pasur parasysh konfliktin në Lindjen e Mesme dhe pushtimin e vazhdueshëm rus të Ukrainës, kishte vetëm disa ditë në 2023 ku nuk u shfaqën ndërtesa të shkatërruara në mediat. AI e bën vendin e dytë si “inteligjencë artificiale”, ndërsa vendin e tretë në podium me “coûts de sante” (kostot e kujdesit shëndetësor) e zë sërish një temë më serioze.

Juria italishtfolëse zgjodhi termin GPT, i cili përshkruan modele gjuhësore inteligjente si ChatGPT, si fjalën e tyre të vitit, e ndjekur nga tuneli (Gotthard, Hamas) dhe econansia (frika nga klima).

Sipas studiuesve, ka pasur ulje-ngritje politike në pjesën reto-romatike të Zvicrës gjatë njëmbëdhjetë muajve të fundit: Solar Express, programi për rritjen e promovimit të energjisë diellore, doli në vendin e parë, rrëshqitja e tokës në Brienz në vendin e dytë. Vendi dhe “regulaziun proactiva”, rregullimi proaktiv i tufave të ujqërve, vjen në vendin e tretë, përcjell albinfo.ch.