Cilat iniciativa popullore po rëndohen nga dispozitat kalimtare?

(KEYSTONE/Christian Beutler)

Gjatë fushatave të votimit, thelbi i nismave popullore bëhet objekt debatesh të shumta, ndryshe nga “dispozitat kalimtare” që askush nuk i lexon. Megjithatë, këto fjali të vendosura në fund të teksteve të paraqitura në votim po marrin gjithnjë e më shumë rëndësi.

Dispozitat kalimtare u krijuan për të zgjidhur detajet e vogla, ndërkohë që pritet që Parlamenti të hartojë ligjin zbatues për një nismë të pranuar. Ato po bëhen gjithnjë e më të gjata, deri në atë pikë sa ndonjëherë zënë më shumë hapësirë ​​sesa vetë lënda. Vit pas viti, ato gjithashtu bëhen gjithnjë e më të sakta dhe kufizuese.

Ky është, për shembull, rasti i atyre që lidhen me nismën e të rinjve socialistë për taksimin e trashëgimisë së ultra të pasurve. Dispozitat kalimtare të këtij teksti që sapo ka përfunduar parashikojnë që taksa e re do të zbatohet sapo populli të ketë votuar “po”. Me fjalë të tjera, nuk bëhet fjalë për pritjen e ligjit zbatues.

Ky padurim po bëhet gjithnjë e më i zakonshëm. Kështu, nga dhjetë nismat e fundit për t’u votuar, shtatë i vendosën një ultimatum Parlamentit. Nëse Parlamenti nuk arrin të përfundojë ligjin e ri brenda një, dy apo tre vjetësh, Këshilli Federal ka detyrimin të zbatojë menjëherë amendamentin e Kushtetutës që dëshiron populli.

Ky është rasti, për shembull, me pensionin e 13-të të AVS-së. E votuar në mars, pensionistët duhet t’u paguhen më së voni deri në fillim të vitit 2026.

Dispozitat e këtij lloji nuk janë krejtësisht të reja: ato mund të gjendeshin tashmë 10 vjet më parë, por ato ishin më të rralla. Në fund të shekullit të 19-të, ato ishin një përjashtim, me vetëm tre nga njëzet nismat e para që përmendnin një datë të hyrjes në fuqi për masat e pranuara nga populli.

Ky zhvillim reflekton mosbesimin e shumë nismëtarëve, të cilët në të kaluarën kishin përshtypjen se Parlamenti po zvarritte apo po ujiste tekstet e votuara nga populli.

SVP, për shembull, e ka pasur të vështirë zbatimin e nismave të saj kundër emigracionit masiv dhe për dëbimin e kriminelëve të huaj. Këto tekste u kundërshtuan nga respektimi i së drejtës ndërkombëtare. Pra, për nismën e saj “Stop abuzimeve me azilin” e nisur në maj, SVP ka planifikuar dispozita kalimtare që detyrojnë Këshillin Federal të denoncojë marrëveshjet ndërkombëtare që do ta bllokonin atë.

PS beson se ishte e drejtë të forcoheshin dispozitat që strukturonin pensionin e 13-të të AVS-së kur shikon sesi partitë borgjeze po përpiqen të torpezojnë zbatimin e tij.

Dispozitat kalimtare janë gjithashtu të dobishme për të parandaluar anashkalimin e objektivave të një nisme gjatë periudhës përpara hyrjes në fuqi të ligjit zbatues.

Kështu, nëse të rinjtë socialistë kërkojnë që nisma e tyre për trashëgiminë të zbatohet sapo të pranohet, kjo është për të parandaluar që multimilionerët të largohen me nxitim nga Zvicra – diçka që disa e kanë kërcënuar ta bëjnë, edhe para fushatës së votimit.

Një avokat që shkroi një tezë mbi temën e dispozitave kalimtare, vuri në dukje tashmë në vitin 2020 se kjo mënyrë e re e të bërit të gjërave nuk është ideale. Këshilli Federal nuk duhet të zëvendësojë Parlamentin. Legjislacioni në raste urgjente mund të duket efektiv, por dobëson të drejtat e kantoneve dhe të njerëzve. Shkurtimisht: që sistemi politik të funksionojë sa më mirë, të gjithë duhet të ushtrojnë kompetencat që i jep Kushtetuta, mendon ai./RTS