Çfarë është freni i borxhit në Zvicër dhe si ndikon te banorët?

Shumë vende po përballen me perspektivën e borxheve kombëtare. Por Zvicra ka një sistem të mirë, të projektuar për të parandaluar deficitet kronike qeveritare. Si funksionon dhe si ndikon te banorët këtu?

Qeveria zvicerane, e cila është përgjegjëse fiskalisht, është kundër borxheve, kështu që i ka mbajtur financat e saj (domethënë shpenzimet) në një nivel të ekuilibruar që kur parimi i frenimit të borxhit është futur në fuqi në vitin 2003.

Çfarë është saktësisht?

Sipas qeverisë, është një mekanizëm i projektuar për të “parandaluar deficitet kronike dhe për të parandaluar rritjen e borxhit federal”.

Ashtu siç është për shpenzimet private, qeveria duhet të jetë e kujdesshme që të mos tejkalojë ‘tavanin e shpenzimeve’ të përcaktuar.

Si çdo legjislacion tjetër që është në fuqi në Zvicër, ky ligj u miratua edhe nga votuesit zviceranë: 85 përqind e pranuan dispozitën kushtetuese mbi frenimin e borxhit në vitin 2001.

Ky ligj hyri në fuqi në vitin 2003 dhe që atëherë “ka shërbyer si një spirancë për politikën fiskale të qeverisë federale”, transmeton albinfo.ch.

“Me një raport borxhi prej rreth 30 përqind të produktit të brendshëm bruto, Zvicra mbetet në gjendje të shkëlqyer sipas standardeve ndërkombëtare”, theksoi qeveria. “Frenimi i borxhit jo vetëm që e ka ndihmuar ndjeshëm Zvicrën të kapërcejë relativisht mirë krizat e shumta; por gjithashtu ka lejuar një ulje të konsiderueshme të borxhit federal.”

Ajo shtoi se “situata e borxhit në Zvicër është shumë më e mirë se në vendet e tjera”, shkruan thelocal.

A ka funksionuar gjithmonë mirë parimi i ‘fshehjes së borxhit’?

Në kohë ‘normale’, po.

Megjithatë, pandemia e Covid ishte sfida më e madhe për frenimin e borxhit deri më tani.

Qeveria vuri në dispozicion 30 miliardë franga brenda një kohe shumë të shkurtër për të zbutur ndikimin ekonomik të krizës shëndetësore në ekonomi – paratë që do të duhet të paguhen përfundimisht, pasi qeveria nuk dëshiron të krijojë edhe më shumë deficit.

Ndërsa Covid i tendosi arkat federale në një mënyrë të paprecedentë, kjo dispozitë është përfshirë në legjislacionin e frenimit të borxhit.

“Shpenzime të jashtëzakonshme shtesë janë të mundshme në situata të jashtëzakonshme dhe të pakontrollueshme, siç janë recesionet e rënda dhe fatkeqësitë natyrore”, thanë autoritetet.

Në rrethana të tilla, “një shumicë e kualifikuar e të dy dhomave të Parlamentit është e nevojshme për të rritur kufirin e shpenzimeve”.

Në përgjithësi, frenimi i borxhit, si dhe mënyra e kujdesshme se si qeveria ka arritur ta mbajë atë nën kontroll, “ka luajtur një rol të rëndësishëm në rregullimin financiar të Zvicrës dhe kontribuon ndjeshëm në disiplinën fiskale të vendit”, sipas një grupi mendimtarësh politik, social dhe ekonomik, Avenir Suisse.

Si u sjell dobi banorëve të Zvicrës ky frenim i borxhit i menaxhuar mirë?

Së pari, le të shohim pse një borxh i lartë është i keq për ekonominë e vendit dhe, për rrjedhojë, edhe për popullsinë e tij.

Thënë thjesht, një borxh (qoftë privat apo publik) duhet të shlyhet, dhe sa më i lartë të jetë borxhi dhe sa më i ngadaltë të jetë procesi i shlyerjes, aq më të larta janë normat e interesit.

Dhe kostot e larta të interesit mund të frenojnë shpenzimet qeveritare për një sërë programesh dhe projektesh publike shumë të nevojshme dhe, si pasojë, të pengojnë edhe rritjen ekonomike.

Në situatat më ekstreme, një borxh qeveritar në rritje mund të shkaktojë edhe një krizë financiare.

Nga ana tjetër, një borxh i ulët kombëtar, siç është rasti në Zvicër, ka efektin e kundërt: qeveria ka para për të financuar sistemin arsimor, programet sociale, kërkimin dhe zhvillimin, si dhe infrastrukturën e ndryshme që u sjell dobi të gjithëve në vend.

Me fjalë të tjera, ai ka kontribuar në prosperitetin e Zvicrës (dhe të popullsisë së saj).

---