Disa punonjës në Zvicër punojnë vetëm gjysmën e orarit për të cilin paguhen, ndërsa pjesën tjetër të kohës e shfrytëzojnë për aktivitete private.
Një autor zviceran ka hulumtuar arsyet e këtij fenomeni, duke zbuluar se pas tij qëndrojnë mungesa e motivimit, pakënaqësia në punë dhe nevoja për më shumë kohë me familjen.
Në Zvicër, ku java e punës në shumë kompani arrin rreth 42 orë, disa punonjës kanë gjetur mënyra për të punuar dukshëm më pak, pa u vënë re nga punëdhënësit. Në raste të caktuara, ata paguhen për tetë orë pune në ditë, por realisht punojnë vetëm tri ose katër orë, shkruan watson.ch, transmeton albinfo.ch.
Gazetari dhe autori Vinzenz Greiner ka hulumtuar këtë fenomen, duke biseduar me persona që pranojnë se nuk e përmbushin orarin e punës për të cilin paguhen. Përvojat e tyre janë përmbledhur në librin e tij “Feierabend zum Frühstück”.
Sipas Greinerit, mashtrimi me orarin e punës është një fenomen më i përhapur sesa mendohet, megjithëse format dhe arsyet ndryshojnë ndjeshëm nga një punonjës te tjetri.
Punojnë 16 orë në javë, por paguhen për 42
Një nga rastet e përshkruara është ai i një punonjësi që pretendon se punon mesatarisht vetëm 16 orë në javë, ndonëse kontrata e tij parashikon 42 orë.
Ai arrin t’i përfundojë detyrat kryesore brenda një kohe relativisht të shkurtër dhe pjesën tjetër të ditës e kalon duke pushuar ose duke u marrë me aktivitete personale.
Për të mos ngjallur dyshime, disa punonjës përdorin programe që e mbajnë kompjuterin aktiv, duke krijuar përshtypjen se janë vazhdimisht të pranishëm në punë.
Puna nga shtëpia e ka bërë më të lehtë këtë praktikë, pasi mbikëqyrja e drejtpërdrejtë është më e kufizuar.
Pse punonjësit vendosin të punojnë më pak?
Hulumtimi i Greinerit identifikon shtatë kategori të personave që manipulojnë me orarin e punës, ndërsa artikulli i publikuar nga Watson paraqet pesë prej tyre.
Një kategori përfshin punonjësit që arrijnë rezultate të kënaqshme me pak angazhim dhe nuk shohin arsye për të marrë përgjegjësi shtesë.
Një tjetër përfshin personat që e konsiderojnë punën e tyre të panevojshme ose pa kuptim. Ata kryejnë detyrat minimale, ndërsa pjesën tjetër të kohës e shfrytëzojnë për investime, projekte personale apo aktivitete familjare.
Ka edhe punonjës që kanë humbur motivimin për shkak të kulturës së kompanisë. Në disa raste, përpjekjet për të punuar më shpejt ose për të përmirësuar cilësinë nuk vlerësohen nga drejtuesit apo kolegët.
Një kategori tjetër përbëhet nga punonjësit që ndihen të trajtuar padrejtësisht dhe e reduktojnë qëllimisht angazhimin si formë hakmarrjeje ndaj punëdhënësit.
Familja, një tjetër arsye për reduktimin e orarit real
Një rast i veçantë është ai i një gruaje që më parë punonte deri në 12 orë në ditë, por më vonë vendosi t’i kushtonte më shumë kohë familjes.
Ajo vazhdon të jetë e punësuar me orar të plotë, por rreth 20 për qind të kohës së paguar e përdor për angazhime familjare, përfshirë shoqërimin e fëmijës në kontrolle mjekësore.
Sipas saj, reduktimi zyrtar i orarit do të nënkuptonte pagë më të ulët, ndërkohë që ngarkesa reale e punës mund të mbetej pothuajse e njëjtë.
Greiner thekson se këto raste tregojnë edhe problemet strukturore të tregut të punës, ku koha e kaluar në zyrë shpesh vlerësohet më shumë sesa rezultatet konkrete.
Fenomeni nuk kufizohet vetëm te punonjësit e zyrave
Edhe pse puna nga shtëpia krijon më shumë mundësi për manipulimin e orarit, raste të ngjashme hasen edhe në profesione të tjera.
Në disa fabrika, punonjësit regjistrojnë hyrjen në punë edhe për kolegët e tyre. Në sektorin e transportit, disa shoferë organizojnë rrugëtimin në mënyrë që të kenë më shumë kohë të lirë, ndërsa në profesione të tjera punonjësit mund të zgjasin qëllimisht kohën e nevojshme për përfundimin e detyrave.
Këto praktika, sipas autorit, tregojnë se problemi nuk lidhet vetëm me teknologjinë apo punën në distancë, por edhe me mënyrën se si organizohet dhe vlerësohet puna.
Inteligjenca artificiale mund ta përhapë edhe më shumë fenomenin
Greiner parashikon se zhvillimi i inteligjencës artificiale mund ta shtojë numrin e punonjësve që arrijnë t’i përfundojnë detyrat në një kohë shumë më të shkurtër sesa parashikohet.
Megjithatë, ai thekson se përfundimi më i shpejtë i një detyre nuk nënkupton domosdoshmërisht produktivitet më të lartë, veçanërisht nëse vetë detyra nuk krijon vlerë reale.
Autori nuk e konsideron mashtrimin me orarin e punës si praktikë që duhet inkurajuar, por argumenton se kompanitë duhet ta rishikojnë mënyrën e matjes së produktivitetit.
A është shkurtimi i orarit zgjidhja?
Sipas Greinerit, as java katërditore dhe as dita pesëorëshe e punës nuk përbëjnë domosdoshmërisht zgjidhje.
Ai përmend shembuj kompanish që kanë eksperimentuar me orare më të shkurtra dhe kanë regjistruar rritje të produktivitetit, por që më vonë janë përballur me vështirësi në ruajtjen e këtij modeli.
Në vend të përqendrimit vetëm te numri i orëve, autori propozon një organizim më fleksibël të punës, ku rëndësi më e madhe t’u kushtohet rezultateve, cilësisë dhe aftësisë së punonjësve për të menaxhuar kohën.
Sipas tij, njerëzit nuk janë njësoj produktivë gjatë gjithë ditës dhe një sistem më efikas duhet t’i marrë parasysh këto dallime.
Diskutimi mbi mashtrimin me orarin e punës ngre kështu një pyetje më të gjerë për tregun zviceran të punës: a duhet të vazhdojnë punonjësit të vlerësohen kryesisht për orët që kalojnë në vendin e punës, apo për rezultatet që arrijnë?