Banorët e kantonit Valais në Zvicër do të votojnë më 29 nëntor 2026 për të ardhmen e menaxhimit dhe financimit të aeroportit të Sionit. Referendumi ka shkaktuar debate të ashpra politike, veçanërisht lidhur me përdorimin e parave publike për mbështetjen e një aeroporti që shërben edhe për fluturime private.
Aeroporti i Sionit, i cili ka një histori mbi 90-vjeçare, po përballet me sfida financiare dhe organizative që nga fundi i vitit 2018, kur ushtria zvicerane ndërpreu aktivitetin e saj të rregullt në këtë aeroport. Tashmë, qytetarët do të vendosin nëse do të mbështesin një model të ri menaxhimi, që parashikon vazhdimin e financimit publik.
Sipas propozimit të autoriteteve kantonale, aeroporti do të menaxhohej nga një shoqëri e re, në të cilën kantoni Valais do të zotëronte të paktën 34% të aksioneve, ndërsa qyteti i Sionit të paktën 20%, transmeton albinfo.ch.
Financimi i aktiviteteve me interes publik vlerësohet të kushtojë ndërmjet 3 dhe 6 milionë frangave zvicerane në vit. Nga kjo shumë, 70% do të mbulohej nga kantoni, 20% nga qyteti i Sionit dhe 10% nga komunat e tjera të Valais.
Kundërshtarët e projektit argumentojnë se fondet publike nuk duhet të përdoren për të mbështetur fluturimet private dhe komerciale. Ata theksojnë se këto fluturime përbëjnë rreth 70% të lëvizjeve ajrore dhe transportojnë 94% të pasagjerëve të aeroportit.
Fushata kundërshtuese po zhvillohet nën sloganin “Jo para publike për avionët privatë”. Për ta dërguar çështjen në referendum janë mbledhur mbi 3,800 nënshkrime të vlefshme.
Nga ana tjetër, Qeveria kantonale mbron financimin e aeroportit, duke argumentuar se pothuajse katër nga pesë fluturime lidhen me aktivitete në interes publik. Sipas autoriteteve, aeroporti ka rëndësi strategjike për operacionet e shpëtimit, sigurinë, turizmin dhe zhvillimin ekonomik të rajonit.
Përkrahësit e projektit theksojnë gjithashtu se aeroporti gjeneron rreth 75 milionë franga në aktivitet ekonomik dhe afërsisht 2.5 milionë franga të ardhura tatimore në vit, sipas vlerësimeve të tyre.
Megjithatë, votimi i 29 nëntorit nuk do të vendosë drejtpërdrejt për mbylljen e aeroportit, por për mënyrën se si ai do të menaxhohet dhe financohet në të ardhmen.
Nëse ligji refuzohet, modeli aktual i funksionimit do të vazhdojë deri në vitin 2031, kur skadon koncesioni civil. Më pas, autoritetet federale zvicerane do të vendosin për vazhdimin e operimit civil të aeroportit.
Referendumi pritet të jetë një test i rëndësishëm për politikën e financimit të infrastrukturës ajrore në Zvicër, duke vënë përballë interesat ekonomike dhe të sigurisë me shqetësimet për shpenzimin e fondeve publike.
