Gjenevë: Votimi për hapjen e dyqaneve të dielave më 14 qershor

@Freepik

Në kantonin e Gjenevës, qytetarët do të votojnë më 14 qershor për një ndryshim të ligjit që rregullon orarin e hapjes së dyqaneve, i cili parashikon lejimin e hapjes së dyqaneve dy të diela në vit, përveç 31 dhjetorit, pa e kushtëzuar këtë me një marrëveshje kolektive të zgjeruar në sektor.

Kjo lehtësim i rregullave, i mbështetur nga e djathta politike, kundërshtohet nga sindikatat, të cilat paralajmërojnë për përkeqësim të kushteve të punës në një sektor tashmë të ndjeshëm.

Në Gjenevë janë zhvilluar edhe më herët votime për këtë çështje. Në vitin 2016, qytetarët kishin miratuar hapjen e dyqaneve tre të dielave në vit, përveç 31 dhjetorit, i cili trajtohet si e diel në kanton, me kusht që të ekzistonte një marrëveshje kolektive pune (CLA).

Debat mbi kushtet e punës dhe ekonominë

E djathta politike argumenton se ndryshimi është i nevojshëm për të mbështetur bizneset lokale, të cilat përballen me konkurrencë të fortë nga tregtia online dhe blerjet jashtë vendit. Sipas tyre, kërkesa për marrëveshje kolektive duhet të hiqet, pasi prej vitit 2017 nuk janë nënshkruar më marrëveshje të reja të tilla, duke krijuar pasiguri për tregtarët.

Një vendim i fundit i Gjykatës Federale Supreme në vitin 2025 ka ndikuar gjithashtu në situatë, duke vlerësuar se kushtëzimi i hapjes së të dielave me marrëveshje kolektive mund të jetë në kundërshtim me ligjin federal.

Sindikatat, të cilat kanë iniciuar referendumin, argumentojnë se liberalizimi i orarit të së dielës do të përkeqësojë kushtet e punës dhe do të dobësojë mbrojtjen e punonjësve. Sipas tyre, premtimet për punë vullnetare dhe rritje page prej 100% janë vetëm një “maskë”.

Pasiguri ligjore

Nëse ndryshimi i ligjit për orarin e hapjes së dyqaneve (LHOM) miratohet, situata do të qartësohet. Por nëse refuzohet, pritet që të vazhdojë pasiguria ligjore dhe çështja mund të përfundojë sërish në gjykatë.

Vendimi i Gjykatës Federale Supreme mund të interpretohet në dy mënyra: ose ligji aktual lejon hapjen e dyqaneve deri në tre të diela pa marrëveshje kolektive – siç e interpretojnë e djathta dhe Këshilli i Shtetit – ose ai e bën të gjithë rregullimin të pazbatueshëm, duke eliminuar hapjet e së dielës, siç e interpretojnë e majta dhe sindikatat.

Ky votim në Gjenevë ka edhe rëndësi kombëtare. Këshilli Federal ka mbështetur së fundmi parimin e hapjes së dyqaneve deri në 12 të diela në vit, krahasuar me katër aktualisht, duke lënë megjithatë hapësirë të madhe për kantonet që ta rregullojnë vetë këtë çështje.