3 Dhjetori në Zvicër, Dita Ndërkombëtare e Personave me Aftësi të Kufizuara

Sipas të dhënave të BFS në Zvicër jetojnë rreth 1.7 milionë persona me aftësi të kufizuara, prej të cilëve rreth 27% klasifikohen me aftësi të kufizuara rëndë

Në Zvicër, 3 Dhjetori Dita Ndërkombëtare e Personave me Aftësi të Kufizuara vjen si një thirrje e qetë reflektimi mbi mënyrën se si shoqëria e trajton ndryshimin, brishtësinë dhe diversitetin njerëzor. Këtë vit, kjo ditë shënohet në një kontekst ku narrativa shoqërore po zhvendoset gjithnjë e më shumë nga “kujdesi” drejt barazisë, nga “mëshira” drejt pjesëmarrjes, nga “simbolika” drejt politikave konkrete.

Një pasqyrë njerëzore e një realiteti shoqëror që kërkon më shumë vëmendje, mbështetje dhe veprim konkret

Sipas të dhënave të Zyrës Federale të Statistikave, në Zvicër jetojnë rreth 1.7 milionë persona me aftësi të kufizuara, prej të cilëve rreth 27% klasifikohen me aftësi të kufizuara të rënda. Këto shifra e nënvizojnë faktin se kjo nuk është një temë margjinale, por një realitet i përditshëm që prek një pjesë të madhe të shoqërisë.

Një vend që ka bërë hapa të rëndësishëm, por që ende kërkon reflektim dhe veprim

Zvicra njihet ndërkombëtarisht për nivelin e lartë të infrastrukturës së saj dhe për qasjen e jashtëzakonshme në transportin publik, duke e bërë lëvizjen e personave me aftësi të kufizuara shumë më të lehtë se në shumicën e vendeve të Evropës. Rrugët, stacionet, trenat, tramvajet dhe autobusët zviceranë janë të ndërtuar me standarde të larta të qasshmërisë, duke u mundësuar njerëzve me karrocë, personave me deficite shikimi apo me sfida të tjera fizike të lëvizin në mënyrë të pavarur.

Po ashtu, Zvicra ka struktura të forta që mbështesin jetën e pavarur, punësimin, dhe pjesëmarrjen sociale të personave me aftësi të kufizuara. Politikat e sigurimeve shoqërore, programet e integrimit profesional dhe standardet në arsimin publik synojnë të krijojnë një shoqëri ku secili ka të drejtë të jetojë me dinjitet.

Megjithatë, organizatat e sektorit: Pro Infirmis, Inclusion Handicap, insieme, Procap, në këtë 3 Dhjetor rikujtojnë se, pavarësisht përmirësimeve strukturore, barazia reale ende nuk është arritur plotësisht. Sfidat mbeten në aksesin e barabartë në tregun e punës, në eliminimin e barrierave të fshehura sociale dhe në ndryshimin e mentalitetit publik.

Këtë vit, debati publik mori një kthesë të rëndësishme me:

• Reformën historike të së drejtës së votës, ku parlamenti federal votoi për heqjen e përjashtimit të personave nën përkujdestari nga pjesëmarrja politike.
• Kundërpropozimin federal për “Inklusionsinitiative”, që synon të forcojë barazinë ligjore dhe praktike.
• Intensifikimin e diskutimeve për barazinë në punë, në arsim dhe në shërbime sociale.

Këto procese e shndërrojnë këtë 3 Dhjetor në një moment politik ku temat e aftësisë së kufizuar nuk shihen më si “çështje të veçanta”, por si pjesë e debatit qendror për të drejtat e njeriut.

Brenda këtij kuadri, përfaqësues si Islam Alija në Bern mbeten një pikë referimi për  komunitetin që kërkon qasje në informim, orientim dhe mbështetje institucionale. Me përkushtimin e tij, ai prek çështje sociale që shpesh nuk shihen, duke qenë një urë mes komunitetit dhe institucioneve zvicerane. Ai sjell një frymë të dukshme reflektimi dhe përgjegjësie, duke treguar se përfshirja sociale është një proces i përbashkët, jo vetëm institucional.

Ndër organizatat që njihen më shumë nga komuniteti shqiptar në Zvicër është edhe Shoqata “Parandalo – Parandalo” në Cyrih, e cila prej vitesh punon në ndërgjegjësimin dhe edukimin rreth temave sociale, kryesisht të lidhura me aftësinë e kufizuar, shëndetin mendor, dhunën, diskriminimin dhe mbështetjen preventive për familjet.

Statistikat tregojnë shifrat, por realiteti i personave me aftësi të kufizuara është shumë më i gjerë:

• Vështirësi në punësim për shkak të paragjykimeve të fshehura.
• Mosmarrëveshje administrative dhe burokratike në kërkimin e ndihmës.
• Sfida në arsim, veçanërisht për fëmijët me nevoja të veçanta.
• Nevoja për një kulturë më të hapur komunikimi në familje dhe komunitet.

Ajo që sot kërkohet nuk është vetëm përmirësimi i kuadrit ligjor, por edhe ndryshimi i qëndrimeve, sjelljeve, gjuhës dhe kulturës kolektive.

Zvicra ka bërë hapa të rëndësishëm, por rruga drejt barazisë së plotë mbetet e gjatë, dhe kërkon angazhim, përgjegjësi dhe solidaritet.

 

---