Koalicioni kërkon të drejta politike për të huajt në Vaud

(KEYSTONE/Martial Trezzini)

Në Lozanë, një koalicion qytetarësh që përfaqëson të gjitha partitë politike nisi fushatën e tij për të mbështetur iniciativën popullore për zgjerimin e të drejtave politike për të huajt, e cila do të hidhet në votim në kantonin e Vaud më 30 nëntor. Ai mbështet një demokraci të hapur.

Qëllimi i iniciativës është të zgjerojë të drejtën e votës dhe të kandidimit në zgjedhje në nivel kantonal për të gjithë shtetasit e huaj që kanë qenë banorë në kantonin e Vaud për të paktën tre vjet dhe në Zvicër për të paktën dhjetë vjet.

Më 28 shtator të vitit të kaluar, banorët e Vaud dërguan një sinjal negativ për të njëjtën çështje të të drejtave të votimit për të huajt. Ata votuan kundër shkurtimit të periudhës së pritjes për të huajt që jetojnë në kanton për të qenë në gjendje të votojnë dhe të zgjidhen në nivel komunal, duke hedhur poshtë një reduktim nga dhjetë në pesë vjet për kërkesën e qëndrimit në Zvicër.

Kjo nuk e dekurajoi lëvizjen “Ag!ssons”, e cila kishte mbledhur më shumë se 15,000 nënshkrime (nga 12,000 të kërkuara) deri në vitin 2023 për të qenë në gjendje ta vinte në votim iniciativën e saj popullore “Për të drejta politike për ata që jetojnë këtu”. Së bashku me lëvizje të ndryshme, OJQ dhe parti në kantonin e Vaud-it, duke përfshirë Vert’libéraux, POP, Ensemble à Gauche, PS dhe Vert-e-s, ata bënë thirrje për “mbështetje për një demokraci më gjithëpërfshirëse dhe përfaqësuese”.

“Përjashtimi politik i dhjetëra mijëra banorëve nuk është më i qëndrueshëm. Demokracia e Vaud-it duhet të bëhet aq e larmishme dhe gjithëpërfshirëse sa shoqëria që aspiron të përfaqësojë”, tha Steven Tamburini, organizator i platformës së veprimit qytetar Ag!ssons dhe bashkëzëdhënës i fushatës, i cituar në një njoftim për shtyp, transmeton albinfo.ch.

Rreth 90,000 banorë të prekur

Aktualisht, më shumë se një e treta e banorëve nuk kanë kombësi zvicerane dhe për këtë arsye nuk kanë të drejtë të nënshkruajnë, të votojnë dhe të kandidojnë në zgjedhje në kanton, vuri në dukje komiteti i nismës. Në Lozanë, shifra është edhe më e lartë: 40% e popullsisë, ose pothuajse gjysma e popullsisë, janë të përjashtuar, thekson ai.

“Këta njerëz jetojnë, punojnë, rrisin fëmijët e tyre, paguajnë taksat këtu dhe janë të përfshirë në jetën lokale, por nuk mund të marrin pjesë në një votim, të nënshkruajnë një iniciativë ose referendum kantonal, ose të zgjidhen”, thekson ai. “Nisma popullore nuk e vë në dyshim natyralizimin, por e plotëson atë.”

Partitë e krahut të majtë theksojnë se kjo reformë është pjesë e një lëvizjeje që është tashmë e vendosur mirë diku tjetër. “Kantone të tilla si Neuchâtel dhe Jura, dhe më shumë se 60 vende në pesë kontinente, e kanë bërë tashmë këtë në një mënyrë që është si legjitime ashtu edhe demokratike”, theksoi Samson Yemane, një politikan lokal i Lozanës nga partia Socialdemokrate.

Këshilli i Madh po rekomandon që iniciativa të refuzohet. Këshilli i Shtetit i Vaud-it është gjithashtu kundër kësaj. Duhet theksuar se të huajt kanë pasur të drejtën e votës në nivel komunal në kanton që nga viti 2003.