Raporti gjinor në Zvicër, më shumë meshkuj se femra

@unsplash

Përqindja e meshkujve në Zvicër po rritet, derisa në vitin 1950 kishte rreth 93 burra për 100 gra që jetonin këtu, sot janë tashmë 99.

Sipas të dhënave aktuale nga Zyra Federale e Statistikave (FSO), gratë në Zvicër kanë lindur më pak fëmijë në vitin 2023 se kurrë më parë. Qeveria federale regjistroi 80,024 lindje, që korrespondon me një rënie prej 2.8 për qind krahasuar me një vit më parë. Rënia e lindshmërisë është veçanërisht e fortë tek gratë nën 30 vjeç.

Krahas rënies së natalitetit, vërehet se që nga viti 1871 në Zvicër kanë lindur më shumë meshkuj sesa femra: 106 djem për çdo 100 vajza. Kjo kompensohet nga ndryshimet në jetëgjatësinë. Megjithatë, që nga viti 1950, raporti gjinor duket se është anuar gjithnjë e më shumë – në favor të meshkujve, veçanërisht në grupmoshat më të reja.

Sociologia Katja Rost nga Universiteti i Cyrihut shpjegon se përgjithësisht ka një tepricë të lehtë djemsh në shoqëritë njerëzore: “Kjo ka evoluar si rezultat i evolucionit për të siguruar riprodhimin. Arsyeja për këtë është fakti që djemtë dhe burrat kanë më të lartë shkallën e vdekshmërisë – pjesërisht për shkak të gatishmërisë së tyre më të madhe për të marrë rreziqe”. Kjo është edhe arsyeja pse sportet e rrezikshme, si motoçiklizmi, ngjitja në akull ose hedhja me parashutë priren të dominohen nga meshkujt.

Në shoqëritë perëndimore, megjithatë, ky raport “klasik” gjinor po anon gjithnjë e më shumë. Përveç imigracionit – kryesisht meshkuj – ka edhe indikacione për të ashtuquajturën përzgjedhje të fëmijëve sipas gjinisë. “Në disa shoqëri joperëndimore, për shembull, ka një tepricë më të madhe të djemve sesa do të pritej. Ndër të tjera, kjo është për shkak se vajzat kanë më pak gjasa të përmbushin dëshirat e prindërve të tyre.” Megjithatë, në disa shoqëri perëndimore duket se po ndodh e kundërta: prindërit më shpesh duan një vajzë.

Një përqindje e lartë e të rinjve në një shoqëri mund të ketë pasoja të shumta negative: burrat priren të jenë më të gatshëm për të marrë rreziqe – gjë që nga ana tjetër mund të reflektohet në një shkallë në rritje të krimit, thotë Rost. “Kjo bëhet e dukshme, për shembull, kur shqyrtoni kriminelët e dënuar, 93 për qind e të burgosurve në burgje në Zvicër janë burra”.

Ky mund të bëhet problem – por nuk duhet të jetë, siç thekson Rost. Në parim, ndryshimet në raportin gjinor janë një thikë me dy tehe: “Problemet janë gjithmonë mundësi: një gatishmëri më e madhe për të marrë rreziqe, për shembull, çon në fillime biznesi më të rrezikshme dhe potencialisht fitimprurëse. Burrat janë më të gatshëm të vënë gjithçka. në linjë – rezultati është përparim teknik dhe ekonomik”.

Kur bëhet fjalë për zgjedhjen e një partneri, raporti i ndryshuar gjinor po bëhet tashmë i dukshëm sot. “Në një shoqëri të barabartë, gratë priren të kërkojnë një partner që ka të njëjtin nivel arsimor. Në Zvicër – si në vende të tjera po aq të begata – një hendeku po hapet gjithnjë e më shumë këtu”. Përveç imigrimit – kryesisht meshkuj dhe shpesh më pak të arsimuar – kjo është edhe për shkak të variablave të brendshëm: “Gratë priren të dalin më mirë në shkollë këtu”.

Nga një këndvështrim sociologjik, megjithatë, eksperti nuk sheh nevojën për veprim: “Shoqëria zakonisht është në pozitë më të mirë për të gjetur përgjigje për vetë këto pyetje komplekse – nga poshtë-lart dhe jo nga lart-poshtë.” Për shembull, normat sociale në tregjet e partneritetit mund të ndryshojnë, shpjegon Rost./20minuten