Shkencëtarët paralajmërojnë: Bota po përballet me rrezik në rritje nga ekstremet klimatike

(KEYSTONE/Anthony Anex)

Ngrohja globale po krijon gjithnjë e më shumë kushte për ngjarje ekstreme të motit, ndërsa shkencëtarët paralajmërojnë se pasojat mund të bëhen më të shpeshta dhe më të rënda në vitet e ardhshme.

Valët e të nxehtit, thatësirat, përmbytjet, stuhitë dhe zjarret janë shfaqje që po regjistrohen në pjesë të ndryshme të botës me intensitet në rritje. Sipas një analize të Associated Press, shqetësimi kryesor i ekspertëve nuk lidhet vetëm me një fatkeqësi të veçantë, por me mundësinë që disa ngjarje ekstreme të ndodhin në të njëjtën kohë ose njëra pas tjetrës.

Një kombinim i tillë mund të rëndojë ndjeshëm mbi infrastrukturën, bujqësinë, furnizimin me ushqime dhe shëndetin publik. Të dhënat e përmendura në analizë tregojnë se temperatura mesatare globale në vitin 2025 ishte rreth 1.44 gradë Celsius mbi nivelin e fillimit të epokës industriale.

Një tjetër tregues shqetësues është gjendja e oqeaneve. Temperatura mesatare e sipërfaqes së oqeaneve ka arritur në rreth 21.1 gradë Celsius, një rekord i ri, duke shtuar presionin mbi ekosistemet detare dhe duke ndikuar në modelet e motit. Ujërat më të ngrohta mund të favorizojnë stuhi më të fuqishme, reshje më intensive dhe net më të nxehta.

Në këtë situatë, zhvillimi i fenomenit El Niño shihet si një faktor që mund ta përforcojë më tej ngrohjen globale. Parashikimet e ekspertëve sugjerojnë se El Niño i vitit 2026 mund të jetë ndër më të fuqishmit e regjistruar, me ndikime të mundshme në temperaturat, reshjet, thatësirat, zjarret dhe prodhimin bujqësor në rajone të ndryshme të botës.

Shkencëtarët theksojnë se pasojat e ndryshimeve klimatike nuk janë një problem vetëm i së ardhmes. Ngjarjet ekstreme janë tashmë duke ndikuar në jetën e miliona njerëzve, ndërsa disa sisteme natyrore po i afrohen të ashtuquajturave “pika kthese”, përtej të cilave rikuperimi mund të bëhet shumë më i vështirë.

Edhe Evropa po përballet me pasoja të dukshme. Temperaturat e larta dhe thatësirat kanë favorizuar valë të përsëritura të të nxehtit dhe zjarre të mëdha gjatë verës së vitit 2026. Sipas të dhënave të fundit, ngrohja e oqeaneve dhe ndryshimet klimatike po ndërthurin gjithnjë e më shumë efektet e nxehtësisë, thatësirës dhe motit ekstrem.

Ekspertët paralajmërojnë se edhe arritja e emetimeve neto zero nuk do t’i zhdukë menjëherë pasojat e ndryshimeve klimatike, pasi dioksidi i karbonit qëndron në atmosferë për një kohë të gjatë. Për këtë arsye, krahas uljes së emetimeve, shkencëtarët e konsiderojnë thelbësore përgatitjen e qyteteve dhe shoqërive për përballimin e kushteve gjithnjë e më ekstreme.

Sipas tyre, sfida kryesore tashmë nuk është vetëm parandalimi i ndryshimeve klimatike, por edhe aftësia e vendeve për t’u përshtatur dhe për të reaguar ndaj ngjarjeve ekstreme që mund të shfaqen më shpesh dhe në kombinime më të rrezikshme.