Një anketë e realizuar në gusht të vitit 2026 nga Shoqata Evropiane e Pilotëve të Linjave Ajrore (ECA) zbulon shifra shqetësuese për lodhjen e pilotëve. Mbi tri të katërtat e tyre pranojnë se u ka ndodhur të flenë për pak çaste gjatë fluturimit, ndërsa një pjesë e konsiderueshme thonë se nuk janë mjaftueshëm të pushuar para nisjes.
Në të kaluarën, kur piloti i linjave ajrore Thomas Steffen ftohej të fliste për sigurinë në aviacion, përgjigjja e tij ishte e prerë: “Udhëtimi me aeroplan është i sigurt”.
Sot, Steffen, i cili është anëtar i bordit drejtues të Aeropers, shoqatës më të madhe profesionale të pilotëve në Zvicër, e sheh çështjen me më shumë nuanca.
“Fluturimi është i sigurt… nëse gjithçka bëhet siç duhet”, deklaroi ai në një intervistë për transmetuesin publik zviceran SRF.
Sipas tij, për të garantuar sigurinë e fluturimeve, krahas mirëmbajtjes së kujdesshme të avionëve, rëndësi thelbësore ka edhe pushimi i mjaftueshëm i pilotëve.
Pikërisht te kjo çështje qëndron një nga problemet kryesore, siç dëshmon anketa e realizuar nga Shoqata Evropiane e Pilotëve të Linjave Ajrore (ECA).
Pilotët nuk e raportojnë gjithmonë lodhjen
Në gusht të vitit 2026, ECA anketoi më shumë se 7.000 pilotë në Evropë. Mbi tri të katërtat e të anketuarve deklaruan se u kishte ndodhur t’i zinte gjumi për pak çaste gjatë fluturimit. Ndërkaq, më shumë se një e treta thanë se nuk ishin mjaftueshëm të pushuar në momentin e ngritjes së avionit.
Edhe më shqetësuese janë të dhënat për raportimin e lodhjes. Sipas ECA-së, afro 40 për qind e pilotëve të anketuar nuk raportojnë kur ndihen të lodhur ose kur nuk janë në gjendje të kryejnë fluturimin në mënyrë të sigurt. Një nga arsyet e mundshme është frika nga sanksionet dhe pasojat nga eprorët.
Shoqata zvicerane e pilotëve Aeropers konfirmon se ky problem është i pranishëm edhe në Zvicër. Sipas saj, fenomeni nuk është i ri.
Një anketë e realizuar tri vjet më parë kishte nxjerrë në pah një situatë të ngjashme.
“Situata nuk është përmirësuar”, thotë Thomas Steffen.
Ai shpjegon se kompanitë ajrore vazhdimisht përpiqen të ulin kostot, ndërsa dy nga zërat kryesorë të shpenzimeve në aviacion janë karburanti dhe pagat e personelit.
“Meqë është e vështirë të ndikohet ndjeshëm në çmimin e karburantit, presioni mbi personelin po rritet gjithnjë e më shumë”, thekson Steffen.
Swiss: Siguria vjen para përfitimit ekonomik
Kompania ajrore Swiss International Air Lines (Swiss) deklaron se siguria e pasagjerëve dhe e ekuipazheve është përparësia e saj absolute.
Në përgjigjen për SRF-në, kompania thekson se duhet të jetë ekonomikisht e qëndrueshme dhe t’i shfrytëzojë burimet në mënyrë efikase, por kjo nuk duhet të bëhet kurrë në dëm të sigurisë apo të pushimit të nevojshëm të ekuipazheve.
“Për ne, kjo është e qartë: pilotët tanë duhet të jenë mjaftueshëm të pushuar dhe në gjendje të sigurt për të filluar fluturimet. Konsideratat ekonomike nuk e ndryshojnë këtë”, thuhet në përgjigjen e kompanisë.
Swiss thotë se lodhjen dhe rraskapitjen e personelit i merr shumë seriozisht. Sipas kompanisë, rregullat e brendshme për orarin e punës dhe periudhat e pushimit janë më të rrepta sesa kërkesat ligjore.
“Çdo person që nuk ndihet në gjendje ta kryejë një fluturim në mënyrë të sigurt për shkak të lodhjes duhet të tërhiqet nga detyra”, deklaron kompania.
Swiss thekson gjithashtu se anëtarët e ekuipazhit mund t’i raportojnë rastet e tilla përmes një sistemi të brendshëm raportimi.
Një grup pune, i përbërë nga ekspertë dhe përfaqësues të partnerëve socialë, i shqyrton raportimet dhe, kur është e nevojshme, rekomandon ndryshime në planifikimin e operacioneve.
Aeropers kërkon rregulla më të rrepta
Megjithatë, përfaqësuesit e Aeropers konsiderojnë se masat aktuale nuk janë të mjaftueshme. Shoqata kërkon rregulla më të rrepta për të ardhmen, duke argumentuar se lodhja vazhdon të përbëjë faktor rreziku për sigurinë e fluturimeve.
Aeropers përmend disa incidente në të cilat lodhja është identifikuar si një nga faktorët kryesorë që kanë ndikuar në ngjarje.
Ndër rastet e përmendura është aksidenti i vitit 2013, kur një avion i kompanisë Asiana Airlines, që po fluturonte nga Seuli drejt San Franciskos, u rrëzua gjatë uljes në aeroportin e destinacionit. Në atë aksident humbën jetën tre pasagjerë, ndërsa 181 persona të tjerë u lënduan.
Rasti rikthen në vëmendje rëndësinë e pushimit të mjaftueshëm të pilotëve dhe të masave parandaluese për të garantuar sigurinë e pasagjerëve dhe të ekuipazheve.
