Rritet rreziku nga rrëshqitja e dheut, Brienz të evakuohet

Pixabay: Ilustrim

Fshati malor i Brienz në Luginën Albula të Graubünden duhet të evakuohet, tashmë ekziston edhe rreziku i rrëshqitjes së dheut. Ngjarje të tilla ka të ngjarë të rriten me ndryshimin e klimës, përcjell albinfo.ch.

Kulla e kishës është e shtrembër, shtëpitë kanë çarje të thella dhe rruga për në fshat nuk është më e asfaltuar, sepse sipërfaqja vazhdonte të shpërthente e hapur. Brienz në Luginën Albula të Graubünden humbet tokën nën këmbët e saj, një metër në vit, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Mali po ashtu është duke lëvizur, sipas matjeve deri në 32 metra në vit. Në mars, u regjitruan lëvizjet e fundit, nga fillimi i verës mund të kthehet në rrëshqitje dheu, sipas buletinit informativ të fillimit të javës, raporton Blick, përcjell albinfo.ch.

Në rastin më të keq, 56 milionë metra kub shkëmb do të bien nga Piz Linard në fshat – katërmbëdhjetë herë më shumë se në Bondo në 2017. Masat e rrënojave do të varrosnin Brienz-in dhe do të shtynin rrugën e tyre poshtë në luginë për në Tiefencastel, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Një banor tha për gazetën “Südostschweiz”: “Ne shohim se çfarë po vjen atje poshtë çdo ditë dhe në dy-tre javët e fundit ishte ekstreme. Kushdo që thotë se nuk ka frikë gënjen”. Zhurma është shtuar masivisht në dy javët e fundit, thotë një banor i dytë, përcjell albinfo.ch.

Të enjten banorëve do t’u jepen detaje të reja mbi çështjen e evakuimit.  Mbrojtja e Brienz-it në Brinzaulet Rhaeto-Romanike ka kushtuar deri më tani 68 milionë franga. Një tunel i ri kullues nëntokësor ka qetësuar tokën nën fshat, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Që nga viti 2021 ka pasur edhe një skenar tjetër: ai i zhvendosjes. Kantoni i Graubünden porositi një studim përkatës në vitin 2021 për gjysmë milioni franga zvicerane. 72 banorë dhe rreth 50 të ftuar do të duhej të largoheshin, në raste ekstreme do të prekeshin rreth 300 apartamente. Do të ishte fushata më e madhe e zhvendosjes në Zvicër, si zgjidhja e fundit për këtë fshat, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.

Rajonet malore të Zvicrës janë veçanërisht të goditura nga kjo. Arsyet janë, ndër të tjera, temperaturat në rritje, akullnajat po tërhiqen, ngrica e përhershme ka filluar të shkrihet. Malet po bëhen më të paqëndrueshme. Sipas raportit të fundit të Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, me rritjen e rreziqeve natyrore në rajonet malore, zhvendosja në disa vende po bëhet e pashmangshme. Skenarë të tillë diskutohen jo vetëm në Brienz, por edhe në Bondo GR dhe Guttannen BE, raporton Blick, përcjell albinfo.ch.

Zyra Federale për Mjedisin ka llogaritur për SRF se rreth 4100 kilometra katrorë në të gjithë Zvicrën janë në rrezik nga rrëshqitjet e dheut – dhjetë për qind e Zvicrës, një zonë me 160,000 ndërtesa, 2.5 herë më e madhe se kantoni i Cyrihut. Shumica e këtyre sipërfaqeve janë në lëvizje pothuajse ose vetëm disa centimetra në vit, shkruan Blick, përcjell albinfo.ch.