Çfarë testesh gjuhësore ka Zvicra për leje dhe shtetësi?

Njohja e një gjuhe kombëtare është një nga kërkesat kryesore për të huajt që aplikojnë për leje pune ose për pasaportë zvicerane.

Kërkesa për të ditur një gjuhë vendase nuk është specifike vetëm për Zvicrën, shumë vende të tjera kanë gjithashtu një rregull të tillë.

Ajo që është e ndryshme (dhe më e ndërlikuar) në Zvicër është se ekzistojnë katër gjuhë kombëtare – gjermanisht, frëngjisht, italisht dhe romanisht, shkruan The Local.

Për fat të mirë, ju duhet vetëm të jeni të aftë në një nga këto gjuhë për të marrë një leje ose shtetësi.

Natyrisht, njerëzit që vijnë nga Franca, Italia, Gjermania ose Austria kanë një avantazh të madh ndaj atyre nga vendet e tjera, pasi nuk duhet të provojnë aftësitë e tyre ashtu siç duhet të huajt e tjerë.

Nëse nuk jeni një nga ata folës, çfarë niveli të aftësisë duhet të keni për të qenë në gjendje të merrni një leje pune ose të aplikoni për natyralizim?

Kjo përcaktohet nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM), i cili i ka bazuar kërkesat e tij në Kuadrin e Përbashkët Evropian të Referencës (CEFR), një përkufizim i niveleve të ndryshme gjuhësore të shkruar nga Këshilli i Evropës.

Niveli i kërkuar, sipas SEM, “dallon midis aftësive të gjuhës me gojë dhe të shkruar”, me kërkesën për aftësi të folur më të lartë se për atë të shkruar.

Kjo sepse komunikimi oral konsiderohet më i rëndësishëm për integrimin në jetën e punës dhe atë shoqërore.

Sidoqoftë, kini parasysh se nivelet e SEM janë një kërkesë minimale dhe disa kantone mund të kenë kritere më të rrepta, përcjell albinfo.ch.

Cilën gjuhë kombëtare duhet të flisni?

Le të themi se jeni një shtetas gjerman që po vendoset në rajonin frëngjishtfolës. A duhet të kaloni ende një provim të gjuhës frënge për të marrë një leje pune ose shtetësi, apo mjafton të zotëroni rrjedhshëm një gjuhë kombëtare?

Duke qenë se testet bëhen në nivel komunal, gjuha në komunën ku jetoni është ajo që duhet të flisni.

Prandaj, nëse keni një gjuhë të përsosur në gjermanisht, por jetoni në Vaud, duhet të përmirësoni frëngjishten tuaj në mënyrë që të siguroheni që ta kaloni testin, shkruan The Local.

Po kantonet dhe qytetet dygjuhëshe?

Një numër kantonesh zvicerane kanë dy gjuhë zyrtare. Këto janë Berna (gjermanisht dhe frëngjisht), Fribourg (gjermanisht dhe frëngjisht), Valais (frëngjisht dhe gjermanisht) dhe Graubünden (gjermanisht, romanisht dhe italisht).

Ekzistojnë gjithashtu dy qytete dygjuhëshe gjermane dhe franceze: Biel/Bienne dhe Fribourg.

Një çështje e Gjykatës së Lartë Federale të Zvicrës nga viti 2022 vendosi se një personi duhet të demonstrojë aftësi gjuhësore në gjuhën administrative të komunës në të cilën ai aplikon, edhe nëse është një folës amtare i një gjuhe tjetër zvicerane, përcjell albinfo.ch.

Në atë rast, një kameruniane që mbërriti në Zvicër në moshën tetë vjeçare me frëngjisht si gjuhën e saj amtare iu kërkua të demonstronte aftësi në gjermanisht në mënyrë që të natyralizohej me sukses në komunën gjermanishtfolëse të Thun.

Nëse jetoni në një kanton gjermanfolës, a duhet të jeni të aftë në gjuhën zvicerane-gjermane?

Nëse ju ndodh të flisni Schëyzerdütsch (gjermanishten zvicerane) dhe veçanërisht dialektin vendas, pa dyshim që do t’i bëni përshtypje komitetit tuaj të natyralizimit (përveç nëse në pjesën që flet frëngjisht ose italisht, në këtë rast as nuk duhet ta provoni).

Megjithatë, duke qenë se provimi bazohet në standardin evropian (CEFR), dhe zvicerane-gjermanishtja nuk është pjesë e kësaj, ju do të gjykoheni vetëm nga njohuritë e gjermanishtes ‘të rregullt’, shkruan The Local.

Po Romansh?

Është gjithashtu një gjuhë zyrtare zvicerane, edhe pse vetëm rreth 60,000 njerëz në kantonin Graubünden ende e flasin atë.

Megjithatë, që nga viti 2021, folësit romakë lejohen të marrin provimin e shtetësisë në gjuhën e tyre amtare. Siç shpjegon SEM në faqen e saj të internetit, “njerëzit që jetojnë në komunat romake në Graubünden tani do të jenë në gjendje të prodhojnë një certifikatë gjuhësore në romanisht… provimet mund të jepen në Sursilvan, Sutsilvan, Surmiran, Puter dhe Vallader – pesë gjuhët romane – si dhe Rumantsch Grischun”.

Meqenëse Romansh nuk është pjesë e CERF, aftësia e tij do të vlerësohet nga folësit vendas.

SEM nuk specifikon nëse për qëllime të nënshtetësisë është e mjaftueshme të dihet vetëm romanishtja dhe jo gjuha tjetër zyrtare e kantonit, gjermanishtja, apo edhe italishtja, e cila flitet në disa pjesë të kantonit.

Megjithatë, është e vështirë të imagjinohet, duke qenë se romanishtja flitet vetëm në disa komunitete malore, se si një folës vetëm romak do të komunikonte në pjesë të tjera të kantonit ose, në të vërtetë diku tjetër në Zvicër, por ligji është ligj, përcjell albinfo.ch.

---