Interesi i madh për burgerët vegjetarianë dhe kosin e sojës ka rënë në Zvicër. Si pasojë, kompanitë e reja (start-up) që fokusohen te ushqimet me bazë bimore po e zhvendosin vëmendjen te tregu B2B (biznes-me-biznes), duke shitur përbërës proteinikë në vend të produkteve të gatshme.
Alternativat e mishit e kanë gjithnjë e më të vështirë të fitojnë besimin e konsumatorëve.
Sipas raportit më të fundit të Coop mbi ushqimet me bazë bimore, shitjet e zëvendësuesve të mishit ranë në vitin 2025 krahasuar me vitin paraprak. Pas disa viteve rritjeje të fuqishme që nga viti 2019, tregu u ngadalësua në vitin 2024 dhe pësoi një rënie të lehtë në vitin 2025.
Pasojat tashmë po ndihen. Këtë verë, për shembull, kompania “Outlawz” me bazë në Bernë, e njohur për copëzat e proshutës vegane të bëra nga proteina e bishtajoreve dhe grurit, shpalli falimentimin.
Pavarësisht kësaj rënieje, disa kompani zvicerane ende shohin mundësi në tregun e proteinave me bazë bimore.
Çelësi qëndron te modeli B2B (biznes-me-biznes): shitja e produkteve te kompani të tjera në vend të shitjes direkte te konsumatorët, që njihet si modeli B2C (biznes-me-konsumator).
“Fabas” është një kompani që operon në këtë fushë. E themeluar në vitin 2021, ajo fillimisht u lançua si një markë e orientuar drejt konsumatorit, duke shitur produkte si humusi, burgerët vegjetarianë dhe falafeli. Megjithatë, që nga viti 2025, kompania e ka zhvendosur fokusin te zhvillimi i përbërësve funksionalë me bazë bimore për prodhuesit e ushqimit.
Proteina e bishtajoreve në akullore dhe kos
“Kuptuam se sfida kryesore shpesh qëndron te përbërësit me bazë bimore,” tha bashkëthemeluesja Katharina Pälchen për agjencinë e lajmeve AWP, transmeton albinfo.ch.
“Prodhuesit e akullores dhe kosit kanë nevojë për përbërës që mund të integrohen lehtësisht në proceset ekzistuese të prodhimit dhe që i ndihmojnë ata të krijojnë produkte me bazë bimore që tërheqin konsumatorët.”
Tani, “Fabas” furnizon ekstrakte të lëngshme proteinike nga bishtajoret, të cilat mund të përpunohen në mënyrë të ngjashme me qumështin e lopës. “Përbërësit tanë janë veçanërisht tërheqës për prodhuesit që duan të zhvillojnë produkte të reja me bazë bimore pa pasur nevojë të ndryshojnë rrënjësisht proceset e tyre të prodhimit,” thotë Pälchen.
Një nga klientët e saj është prodhuesi i akullores “Sigrist” me bazë në Appenzell, i cili i përdor këto ekstrakte për të prodhuar akullore vegane.
Drithëra mëngjesi të prodhuara nga mbetjet e drithërave të birrës
Kompania fillestare (start-up) “Upgrain”, me bazë në Appenzell, po ndjek një qasje të ngjashme. Në bashkëpunim me fabrikën e birrës “Locher”, ajo i shndërron mbetjet e drithërave (të përdorura fillimisht për prodhimin e birrës) në proteina, fibra dhe thekon. Këto mund të përdoren më pas në një sërë produktesh, duke përfshirë produktet e furrës, drithërat e mëngjesit, ushqimet e lehta (snack), pijet dhe alternativat e mishit.
“Ne duam ta bëjmë proteinën e nxjerrë nga këto mbetje drithërash një përbërës të zakonshëm në industrinë ushqimore,” thotë bashkëthemeluesi William Pyndt Beiskjær. Një nga partnerët e kompanisë është “Coop”.
“Planted” zgjeron aktivitetin e saj në tregun B2B (biznes-me-biznes)
Prodhuesi i alternativave të mishit, “Planted”, po e shton gjithashtu fokusin te tregu B2B. “B2B është një fushë strategjike rritjeje për ‘Planted’ dhe një sektor ku planifikojmë të zgjerohemi më tej në vitet në vijim,” thotë bashkëthemeluesi Pascal Bieri.
Krahas produkteve për konsumatorët fundorë, përfshirë alternativat e mishit të pulës, kompania me bazë në Kemptthal planifikon t’u furnizojë copa proteine bizeleje me strukturë specifike përpunuesve të mishit dhe prodhuesve të ushqimeve të gatshme. Këto produkte mund të përpunohen më pas në nivel lokal nga vetë klientët.
Zëvendësues të vezëve për zinxhirë furnizimi më të qëndrueshëm
Kompanitë shohin gjithashtu mundësi në tregun në rritje të alternativave të vezëve. Kompania fillestare “Eggfield”, me bazë në Illnau, përdor *aquafaba*-n, lëngun që mbetet pas zierjes së bishtajoreve, për të rikrijuar shumë nga vetitë funksionale të vezëve, “pa cenuar cilësinë apo lehtësinë e përpunimit”.
Për shembull, ky përbërës mund të rrihet në të njëjtën mënyrë si e bardha e vezës, duke e bërë atë të përshtatshëm për produkte si ëmbëlsirat e furrës, desertët dhe pastat.
Produkti u zhvillua fillimisht në vitin 2019 për t’u përdorur në kompaninë “Leibacher Biber-Manufaktur”. Duke kërkuar një alternativë natyrale dhe funksionale ndaj vezëve për biskotat e tyre vegane “Biber”, bashkëthemeluesi Silvan Leibacher donte një zgjidhje që nuk mbështetej në një listë të gjatë aditivësh.
Sot, ai e furnizon me këtë zëvendësues vezësh prodhuesit e ushqimeve dhe bizneset e kateringut, përfshirë “Hiltl”.
“Gripi i shpendëve ka nxjerrë në pah se sa i cenueshëm mund të jetë zinxhiri i furnizimit me vezë,” thotë Leibacher. Si rezultat, prodhuesit e ushqimit po kërkojnë gjithnjë e më shumë të zvogëlojnë varësinë e tyre nga çdo përbërës i vetëm. Alternativat me bazë bimore mund të ndihmojnë në diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit dhe përmirësimin e qëndrueshmërisë.
