Ueli Leuenberger: Verdikti i Hagës është dhënë – drejtësia e vërtetë duhet të jetë e njëjtë për të gjithë

"Vendimi i dhënë sot nuk është një gjykim ndaj popullit shqiptar, as ndaj Kosovës, as ndaj UÇK-së në tërësi, e as ndaj luftës së popullit të Kosovës për liri dhe pavarësi"

Politikani i njohur zviceran dhe miku i shquar i shqiptarëve Ueli Leuenberger ka publikuar një postim neë fb ku shpreh qëndrimin e tij në lidhje me aktgjykimin që ju shqiptua sot nga Gjykata Speciale e Hagës katër ish krerëve të lartë të UÇK-së.

Në vazhdim, teksti i përkthyer shqip i z. Leuenberger, pa ndërhyrje.

Që nga shpallja e verdiktit të Hagës, disa miq e mikesha më kanë telefonuar për të më pyetur se çfarë mendoj për të.

Pas reflektimit, kjo është përgjigjja që dua t’u jap dhe ta ndaj publikisht.

Dhomat e Specializuara të Kosovës kanë dhënë aktgjykimin e shkallës së parë ndaj katër ish-zyrtarëve të lartë të UÇK-së:

Hashim Thaçi, ish-drejtues politik i UÇK-së dhe ish-president i Kosovës: 25 vjet burg; Jakup Krasniqi, ish-zëdhënës i UÇK-së: 25 vjet burg; Kadri Veseli, ish-përgjegjës i inteligjencës së UÇK-së: 18 vjet burg dhe Rexhep Selimi, ish-përgjegjës ushtarak i UÇK-së: 13 vjet burg.

Këto janë dënime të rënda.

Megjithatë, është thelbësore të kujtohet se bëhet fjalë për një aktgjykim të shkallës së parë. Katër të dënuarit kanë të drejtë ankese. Mendoj se do ta shfrytëzojnë këtë të drejtë. Procedura gjyqësore, pra, ende nuk ka përfunduar dhe duhet respektuar edhe kjo fazë përpara se këto dënime të konsiderohen përfundimtare.

E di se ky verdikt po shkakton shumë emocione, zemërim dhe moskuptim në Kosovë dhe në diasporën shqiptare.

Gjithmonë e kam mbrojtur Kosovën, pavarësinë e saj dhe të drejtën e popullit të saj për të jetuar i lirë. Ky angazhim mbetet i pandryshuar.

Por mbështetja e një kauze nuk do të thotë të mbyllësh sytë kur drejtësia konstaton se janë kryer krime. Krimet e luftës, pavarësisht se kush janë autorët e tyre, duhet të gjykohen.

Megjithatë, disa aspekte të kësaj procedure gjithmonë më kanë lënë të menduar.

Së pari, duhet kujtuar se Dhomat e Specializuara të Kosovës, formalisht, nuk janë një gjykatë e huaj për Kosovën. Edhe pse selinë e kanë në Hagë dhe funksionojnë me gjyqtarë, prokurorë dhe personel ndërkombëtar, ato janë krijuar në kuadër të sistemit gjyqësor të Kosovës, pas një ndryshimi kushtetues dhe një ligji të miratuar në vitin 2015 nga Kuvendi i Kosovës.

Krijimi i tyre u mbështet nga shumica qeverisëse e asaj kohe, e përbërë kryesisht nga PDK-ja dhe LDK-ja, edhe pse jo të gjithë deputetët e këtyre partive e miratuan atë. Vetëvendosje, AAK-ja dhe Nisma ishin kundër.

Ky konstruksion shumë i veçantë gjyqësor gjithmonë më ka ngritur pikëpyetje.

Por ka edhe një element tjetër që dua ta rikujtoj sot.

Zanafilla e kësaj gjykate lidhet ngushtë me akuzat shumë të rënda që dolën publikisht në fund të viteve 2000, veçanërisht ato për një trafik të pretenduar organesh, të përmendura nga Carla Del Ponte dhe më pas të rimarra dhe të shtjelluara në raportin e Dick Martyt në Këshillin e Evropës.

Këto akuza për trafik organesh gjithmonë më janë dukur se janë hedhur me një lehtësi vështirë të kuptueshme, duke pasur parasysh seriozitetin e jashtëzakonshëm të tyre dhe ndikimin e madh që patën në imazhin e Kosovës dhe të UÇK-së.

Gjithmonë jam pyetur për origjinën e disa prej informacioneve që qarkullonin atëherë dhe, personalisht, për rolin që mund të kenë luajtur shërbimet serbe në përhapjen e tyre.

Dua të saktësoj se kjo është bindja ime dhe se këto janë pikëpyetjet e mia personale, e jo një fakt i vërtetuar gjyqësisht.

Pas gjithë këtyre viteve hetimesh dhe procedurash, konstatoj mbi të gjitha një gjë: akuzat për trafik organesh, të cilat patën një jehonë kaq të madhe, nuk bëjnë pjesë në akuzat që janë gjykuar në këtë proces.

Sipas meje, kjo meriton të rikujtohet.

Kjo histori ka edhe një dimension personal për mua.

Në atë kohë, kam pasur diskutime serioze – e ndonjëherë edhe debate – me ish-kolegun tim Dick Marty, i cili fatkeqësisht ka ndërruar jetë ndërkohë.

E vlerësoja Dick Marty-n si politikan dhe e respektoja përkushtimin dhe punën e tij në çështje të tjera të ndryshme. Megjithatë, lidhur me çështjen e pretenduar të trafikimit të organeve, kokëfortësia e tij më dukej krejtësisht e pakuptueshme. Ia kam thënë këtë shumë qartë që atëherë.

Edhe sot e kësaj dite, kjo çështje më bën të mendoj thellë.

Kjo, natyrisht, nuk do të thotë se krimet e tjera që mund të jenë kryer nga pjesëtarë të UÇK-së nuk duhet të ishin hetuar, ndjekur penalisht dhe gjykuar. Çdo krim lufte duhet të ndiqet penalisht kur ka prova që vërtetojnë përgjegjësinë e autorëve.

Por ekziston edhe një realitet historik që nuk mund ta anashkaloj.

Forcat serbe kryen krime lufte dhe mizori të rënda kundër popullatës shqiptare në Kosovë. Disa nga përgjegjësit u ndoqën penalisht dhe u dënuan, veçanërisht nga gjykatat ndërkombëtare. Megjithatë, për fat të keq, jo të gjithë autorët serbë dhe përgjegjësit për këto krime u ndoqën penalisht apo u dënuan.

Është pikërisht ky realitet që ushqen një ndjesi të thellë padrejtësie te shumë nga miqtë e mi shqiptarë sot.

E kuptoj atë zemërim dhe e ndaj atë.

Si mund të mos e kuptosh pse disa njerëz – duke parë krimet e kryera nga forcat serbe dhe përmasat e vuajtjeve të popullit të Kosovës – ndiejnë se drejtësia nuk i ndoqi të gjithë përgjegjësit me vendosmëri të barabartë?

Kjo pyetje meriton të dëgjohet.

Nuk po i mohoj krimet e kryera nga pjesëtarë të UÇK-së aty ku ato janë vërtetuar. Ato duhet të ndiqen penalisht.

Por krimet e kryera nga forcat serbe duhet të trajtohen me të njëjtin nivel rigoroziteti. Prandaj dua t’i qëndroj besnik një parimi të thjeshtë: pandëshkueshmëria që gëzojnë disa kriminelë lufte serbë nuk mund të justifikojë pandëshkueshmërinë për krimet e kryera nga të tjerët, ashtu siç dënimi i ish-zyrtarëve të UÇK-së nuk duhet të çojë në harresën e krimeve të kryera nga forcat serbe.

Drejtësia duhet të jetë e njëjtë për të gjithë.

Vendimi i dhënë sot nuk është një gjykim ndaj popullit shqiptar, as ndaj Kosovës, as ndaj UÇK-së në tërësi, e as ndaj luftës së popullit të Kosovës për liri dhe pavarësi.

Ai ka të bëjë me katër burra dhe me veprimet specifike për të cilat gjykatësit konstatuan se përgjegjësia e tyre penale ishte vërtetuar në shkallën e parë.

Mendimet e mia sot janë me viktimat dhe familjet e tyre.

Me të gjitha viktimat. Njësoj si për viktimat shqiptare të krimeve të kryera nga forcat serbe, ashtu edhe për viktimat e krimeve të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së.

Njohja e të parëve nuk nënkupton kurrë harresën e të dytëve.

Po mendoj gjithashtu për miqtë e mi shqiptarë, të cilët e shohin këtë vendim si një padrejtësi të thellë. Zemërimi dhe pyetjet e tyre nuk duhen hedhur poshtë pa u marrë parasysh.

Kosova u ndërtua me çmimin e një vuajtjeje të jashtëzakonshme. Mbrojtja e pavarësisë së saj dhe nderimi i atyre që luftuan për lirinë e saj nuk e përjashtojnë kërkimin e së vërtetës apo kërkesën për drejtësi.

Megjithatë, që kjo drejtësi të kuptohet, të pranohet dhe të respektohet, **ajo nuk duhet të duket selektive.**

Për më tepër, procesi gjyqësor nuk ka përfunduar. Katër të dënuarit kanë të drejtë të apelojnë dhe besoj se do ta bëjnë këtë. Kjo fazë e radhës duhet të ndiqet me të njëjtin përkushtim ndaj rigorozitetit, gjakftohtësisë dhe respektit për sundimin e ligjit.

Paqja dhe pajtimi në Ballkan mund të ndërtohen vetëm mbi të vërtetën, kujtesën, drejtësinë dhe njohjen e të gjitha viktimave, pavarësisht përkatësisë së tyre.

Krimet e kryera nga forcat serbe nuk duhen harruar. Krimet e kryera nga pjesëtarë të UÇK-së nuk duhen fshehur. Dhe asnjë kriminel lufte nuk duhet të mund t’i shpëtojë drejtësisë.

Në thelb, ky është parimi të cilit i qëndroj besnik sot, ashtu siç kam qenë edhe në të kaluarën:

Drejtësia e vërtetë duhet të jetë e njëjtë për të gjithë.

---