Sa shpejt mungesa e karburantit për avionë mund të anulojë fluturimet në Evropë?

Rreziku i mungesës së karburantit për avionë në Evropë rritet çdo ditë që Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, megjithëse nuk është e qartë se kur saktësisht do të mbarojnë furnizimet dhe çfarë do të thotë kjo për udhëtarët.

Ekspertët thonë se rreziku i mungesës së karburantit për avionë është më i madh në Azi, dhe në një masë më të vogël në Evropë, pasi të dyja mbështeten në naftën nga Gjiri dhe rafineritë e tij për furnizimet e tyre.

Në javët e fundit, linjat ajrore kanë anuluar fluturimet për të ulur kostot, ndërsa faturat e karburantit shpërthejnë dhe pasagjerët e kujdesshëm mendojnë dy herë për planet e udhëtimit, një situatë që mund të vazhdojë edhe nëse një armëpushim i brishtë mbahet në Lindjen e Mesme.

Me udhëtarët evropianë të shqetësuar për gjeopolitikën dhe konfliktin në Lindjen e Mesme, shumë pyesin veten nëse kjo do të shkaktojë anulime për sezonin e verës.

Çfarë thonë ekspertët?

Ekspertët janë të mendimit se mund të ketë anulime verore që fillojnë brenda disa javësh.

“Situata, brenda tre, katër javëve të ardhshme, mund të bëhet sistemike,” tha ekonomisti i Rystad Energy, Claudio Galimberti, në kanalin financiar amerikan të lajmeve CNBC të martën në lidhje me mungesat e karburantit për avionë.

“Pra, mund të keni shkurtime të mëdha të fluturimeve në Evropë, duke filluar që në fillim të majit dhe qershorit”, paralajmëroi ai.

Galimberti tha se fluturimet ishin anuluar për shkak të mungesës së karburantit, por në të njëjtën ditë Komisioni Evropian tha se nuk kishte ende mungesë karburanti.

“Nuk ka prova për mungesë karburanti në Bashkimin Evropian për momentin, por problemet e furnizimit mund të ndodhin në të ardhmen e afërt, veçanërisht për karburantin e avionëve”, tha zëdhënësja Anna-Kaisa Itkonen.

“Ky mbetet shqetësimi ynë kryesor”, u tha ajo gazetarëve.

Lobi i aeroporteve ACI Europe ka paralajmëruar komisionin për rrezikun e mungesës “sistematike” të karburantit të avionëve nëse trafiku detar nuk rikthehet në Ngushticën e Hormuzit deri në fund të prillit.

Javën e kaluar, Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve të Evropës i shkroi Komisionit Evropian duke thënë se mungesat e karburantit të avionëve mund të fillojnë brenda tre javësh, në fillim të majit, nëse tankerët nuk fillojnë të lundrojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit para asaj kohe.

Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), Fatih Birol, ka paralajmëruar gjithashtu se Evropa mund të përballet me mungesa të karburantit për avionë “ndoshta në fillim të majit”.

Në raportin e saj të fundit mujor mbi tregun e naftës, të publikuar të martën, IEA përcaktoi një datë më të vonë.

“Nëse tregu global i karburantit për avionë shtrëngohet më tej dhe tregjet evropiane nuk janë në gjendje të sigurojnë më shumë se 50 përqind të vëllimeve të tyre të humbura në Lindjen e Mesme, atëherë rezervat do të arrijnë nivelin kritik 23-ditor në qershor”, paralajmëroi ajo.

A është e njëjta gjë në të gjithë Evropën?

Jo, situata ndryshon gjithashtu ndjeshëm në të gjithë kontinentin.

Austria, Bullgaria dhe Polonia kanë rezerva të mjaftueshme. Për Britaninë, Islandën dhe Holandën është e kundërta. Franca është diku në mes.

Pra, ndikimi nuk do të jetë i njëjtë për të gjitha aeroportet dhe linjat ajrore.

“Aeroportet më të vogla, të vendosura në brendësi të vendit, do të jenë në një pozicion më të dobët se qendrat kryesore”, tha për AFP ekonomisti i ING Bank, Rico Luman.

“Nuk do të jetë çështje ndalimi të plotë, por anulimi të pjesshëm në disa linja ajrore dhe aeroporte”, shtoi ai.

Linjat ajrore për Evropën (A4E), një shoqatë tregtare që përfshin Air France-KLM, Lufthansa dhe Ryanair, i ka kërkuar Bashkimit Evropian të fillojë të ofrojë informacion në kohë reale mbi rezervat e karburantit për avionë në aeroporte.

Të dhënat do të duhet të vijnë nga furnizuesit e karburantit, të cilët nuk janë entuziastë për t’ua dorëzuar të dhënat e ndjeshme tregtare klientëve të tyre kryesorë.

TotalEnergies ka paralajmëruar se nëse furnizimet me naftë nga Gjiri mbeten të bllokuara në qershor, ajo nuk do të jetë në gjendje të furnizojë të gjithë klientët e saj.

“Nëse kjo luftë dhe kjo bllokadë zgjat më shumë se tre muaj, do të fillojmë të përballemi me disa probleme serioze të furnizimit në disa produkte si karburanti për avionë,” tha drejtori ekzekutiv i kompanisë Patrick Pouyanne të hënën.

Linjat ajrore për Evropën (A4E) kanë sugjeruar gjithashtu që Komisioni Evropian të autorizojë në mënyrë të jashtëzakonshme importin e karburantit për avionë amerikanë, i cili prodhohet me një standard paksa të ndryshëm nga ai në pjesën tjetër të botës.

A po i shkurtojnë disa linja ajrore fluturimet tashmë?

Disa linja ajrore evropiane tashmë po marrin masa paraprake.

Lufthansa tha të enjten se po përshpejtonte planet e kursimit duke mbyllur një degë rajonale, ndërsa gjigandi gjerman i aviacionit përballet me rritjen e kostove të karburantit për shkak të luftës në Iran dhe një vale grevash të punëtorëve.

Grupi tha gjithashtu se do të zvogëlonte kapacitetin në itineraret e gjata dhe të shkurtra pasi konflikti SHBA-Izrael kundër Iranit bëri që çmimet globale të energjisë të rriteshin.

Përveç goditjes nga lufta, grupi më i madh i aviacionit në Evropë është përballur me një valë grevash nga stafi në muajt e fundit – vetëm këtë javë, ekuipazhet e kabinës dhe pilotët po bëjnë greva të njëpasnjëshme për pesë ditë rresht.

Grupi njoftoi gjithashtu në një deklaratë se transportuesi i tij i vogël CityLine, i cili operon kryesisht fluturime të shkurtra nga destinacionet në Evropë në Frankfurt dhe Mynih, do të ndalonte së operuari të shtunën.

Kompania ajrore hungareze me kosto të ulët Wizz Air ka hasur tashmë disa mungesa karburanti për avionë në tre aeroporte në Itali, tha drejtori i saj ekzekutiv të premten, pas paralajmërimeve në lidhje me furnizimet për shkak të bllokimit të Ngushticës së Hormuzit.

“Kishim probleme për shkak të mungesës së karburantit për avionë në tre aeroporte italiane – Venecia, Brindisi dhe Catania,” tha drejtori i Wizz Air, Jozsef Varadi, për të përditshmen italiane të biznesit Il Sole 24 Ore, raporton thelocal, transmeton albinfo.ch.

“Gjithçka u zgjidh brenda një dite dhe në disa raste brenda disa orësh, pa pasur nevojë të anuloheshin fluturimet.”

Disa aeroporte italiane kishin sinjalizuar kufizime në furnizimet me karburant për avionë më herët këtë muaj.

---