Swissmint: Këtu lind frangu zviceran

Miliona monedha prodhohen çdo vit në Bernë, ndërsa më 8 mars qytetarët votojnë për të ardhmen e parasë cash në Zvicra

Në zemër të Bernës ndodhet institucioni që garanton qarkullimin e “pesëfrangëshit” dhe monedhave të tjera zvicerane: Swissmint, Monedhëprerësja Federale e Zvicrës. Çdo vit aty prodhohen miliona monedha, dizajni i të cilave ka mbetur pothuajse i pandryshuar ndër dekada, përcjell albinfo.ch.

Më 8 mars, qytetarët zviceranë do të votojnë për iniciativën “Paraja e gatshme”, e cila synon ta garantojë në Kushtetutë disponueshmërinë e parasë cash dhe frangun si valutë kombëtare. Por që “Fünfliber”-i dhe monedhat e tjera të jenë në qarkullim, kujdeset pikërisht Swissmint.

Sot në qarkullim ndodhen rreth 5.9 miliardë monedha zvicerane – të gjitha të prodhuara në Bernë. Metali për to sigurohet nga jashtë, për shembull nga Koreja e Jugut, por procesi i prerjes dhe kontrollit kryhet në Zvicër. Pas vetëm pak sekondash në makineri dhe një kontrolli të detajuar cilësor, krijohen monedhat e para 1-frangëshe të vitit 2026.

“Ne prodhojmë saktësisht aq monedha sa kërkon Banka Kombëtare,” thotë Delphine Meyer, zëvendësshefe e marketingut në Swissmint. Këtë vit do të prodhohen 35 milionë monedha, krahasuar me 40 milionë vitin e kaluar. Në vite të tjera, prodhimi ka qenë 16 milionë, madje edhe 75 milionë, varësisht nga nevoja.

Sipas Meyer, fakti që dizajni i monedhave ka ndryshuar shumë pak me kalimin e kohës është një nga arsyet pse frangu konsiderohet valutë e qëndrueshme dhe e sigurt.

Historikisht, frangu ka pasur edhe rol bashkues. Sipas historianit Jan Chiarelli, kur u prezantua në vitin 1850, ai zëvendësoi rreth 700 valuta të ndryshme që qarkullonin në territorin zviceran, duke u bërë një lloj “ngjitësi kombëtar”. Emri dhe dizajni i tij u frymëzuan fuqishëm nga franga franceze.

Sot, më shumë se një shekull e gjysmë më vonë, frangu mbetet jo vetëm simbol ekonomik, por edhe pjesë e identitetit kombëtar zviceran. /Albinfo.ch

---