A mund ta rrisë taksimi individual pjesëmarrjen e grave në tregun e punës në Zvicër?

Mbështetësit e taksimit individual për çiftet e martuara, që do të hidhet në votim më 8 mars, argumentojnë se ky model do të nxisë punësimin dhe pavarësinë financiare të grave, si dhe mund të krijojë vende të reja pune. Megjithatë, kundërshtarët e vënë në dyshim lidhjen mes politikës tatimore dhe rritjes së punësimit të grave. Edhe nëse kjo lidhje rezulton reale, ndikimi i saj pritet të jetë i kufizuar.

Në Zvicër, gratë kanë pothuajse tre herë më shumë gjasa se burrat të punojnë me kohë të pjesshme – më pak se 90% – sipas të dhënave të Zyrës Federale të Statistikave (FSO). Si pasojë, ato janë më të ekspozuara ndaj mungesës së pavarësisë financiare ose të ardhurave të mjaftueshme pas daljes në pension, veçanërisht në rast ndarjeje.

Sipas përkrahësve të taksimit individual, ky model i ri do të ulte barrën tatimore për çiftet dhe, rrjedhimisht, do t’i nxiste ato të punonin më shumë.

“Aktualisht, për çiftet e martuara, kur gruaja rikthehet në punë ose dëshiron të rrisë orarin, të ardhurat e saj i shtohen të ardhurave familjare, çka rrit tatimin,” shpjegon Severin Moser, president i shoqatës së punëdhënësve.

Përfitim tatimor që kompenson kostot e kujdesit për fëmijët

“Marr shpesh reagime nga gra që duan të rikthehen në punë ose të rrisin orarin, por që ndihen se nuk ia vlen për shkak të taksave apo kostove të çerdheve,” shton ai.

Edhe Samuel Bendahan, bashkëkryetar i grupit socialist në Parlament dhe deputet nga Vaud, ndan të njëjtin qëndrim. Sipas tij, taksimi individual do të krijonte një nxitje financiare për nënat që të punojnë më shumë.

“Meqenëse mijëra frangat e para të të ardhurave individuale nuk tatohen, pjesa e të ardhurave që shkon për kujdesin e fëmijëve është shumë më e vogël sesa kursimi që arrihet nga ulja e taksave,” shpjegon ai.

“Në praktikë, kjo rrit motivimin për të punuar dhe, në një farë mënyre, ndihmon në financimin e kostove shtesë të çerdheve dhe kopshteve.”

Ata që preken më së shumti shpesh përmendin kujdesin për fëmijët si arsye kryesore për punën me kohë të pjesshme, por rrallëherë flasin drejtpërdrejt për koston financiare.

Për këtë arsye, kundërshtarët e nismës besojnë se ndikimi i taksimit individual në rritjen e orëve të punës për gratë është i mundshëm, por jo automatik, pasi kjo lidhje nuk merr parasysh të gjithë faktorët shpjegues.

“Duhet kujdes me këto llogaritje. Situata është e ndërlikuar, sepse nuk kemi të bëjmë me individë të vetëm, por me çifte. Kjo i bën shumë më komplekse llogaritjet e sjelljes dhe elasticitetit. Dhe ende nuk kemi shifra përfundimtare,” thekson Mikael Huber, përgjegjës për politikën tatimore në Unionin Zviceran të Arteve dhe Zejeve (USAM), transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, Këshilli Federal ka publikuar disa vlerësime: sipas Administratës Federale të Tatimeve, taksimi individual mund të çojë në krijimin e 10.000 deri në 44.000 vendeve pune me orar të plotë (ekuivalentë me kohë të plotë – FTE), si për gra ashtu edhe për burra. Por edhe këto shifra shihen me skepticizëm.

“Tatimi nuk është domosdoshmërisht arsyeja kryesore pse gratë zgjedhin të punojnë ose jo. Më shumë ka të bëjë me organizimin e jetës, dëshirën për familje apo projekte të tjera jashtë punës,” vëren Huber.

“Prandaj është shumë e vështirë të jepet një shifër e saktë. Dhe, në çdo rast, 44.000 vende pune duken si një pikë uji në një oqean të madh.”

Në tremujorin e tretë të vitit 2025, Zyra Federale e Statistikave regjistroi 4,463 milionë vende pune ekuivalente me kohë të plotë në gjithë Zvicrën. Kështu, edhe nëse taksimi individual do të sillte një rritje reale të pjesëmarrjes së grave në tregun e punës, ndikimi në mungesën e fuqisë punëtore do të mbetej i kufizuar.

---