Ulja e çmimeve të ushqimit ndërpritet nga konflikti në Lindjen e Mesme  

Keystone EPA/ANDY RAIN

Prodhuesit e produkteve ushqimore përgatiten për një valë të re inflacioni, vetëm pak vite pasi industrinë e goditi cikli i fundit i rritjes së çmimeve. Por tani, rritja e kostove nuk do të mund të transmetohet lehtësisht tek konsumatorët.

Kontrolli i Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit – rruga kryesore për transportin e rreth një të pesti të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm global – ka çuar në rritje të forta të çmimeve të energjisë dhe plastikës së përdorur për paketim. Kufizimi i kalimit për shkak të tensioneve ushtarake ka ngritur edhe çmimin e plehrave kimike mbi 40%.

Para shpërthimit të konfliktit, kompani si PepsiCo dhe Kraft Heinz kishin planifikuar ulje çmimesh për disa produkte, për të rikthyer shitjet që ishin ulur. Megjithatë, situata aktuale ngjan me vitin 2022, kur pandemia dhe pushtimi i Ukrainës nga Rusia shkaktuan rritje të madhe të çmimeve të energjisë dhe mallrave, duke detyruar kompanitë të rrisin çmimet.

Analistët vlerësojnë se konsumatorët në Perëndim do të jenë më të rezervuar ndaj rritjes së çmimeve ushqimore, pasi buxhetet e familjeve me të ardhura të ulëta dhe mesatare janë tashmë të ngarkuara. PepsiCo planifikoi ulje çmimesh deri në 15% për disa produkte, ndërsa Kraft Heinz po ndjek të njëjtën strategji për të lehtësuar konsumatorët.

Sipas analistëve, kompanitë do të kenë më shumë vështirësi për të rritur çmimet në 2026, pasi rritjet e mëparshme ishin të konsiderueshme. Që nga fillimi i konfliktit, çmimi i naftës ka kaluar nga 72 në 116 dollarë për fuçi, duke rritur kostot e transportit, prodhimit dhe paketimit, dhe duke ulur të ardhurat e disponueshme të konsumatorëve.

Transporti përbën rreth 7-8% të kostove të kompanive ushqimore, ndërsa çmimi i naftës dizel në SHBA ka kaluar 5 dollarë për gallon, mbi 40% më shumë që nga fundi i shkurtit. Çmimi i polietilenit, i përdorur për qese dhe shishe, është rritur mbi 50% për shkak të kufizimeve në furnizimin me kimikate.

Kompani si Colgate-Palmolive dhe Clorox po shqyrtojnë ndryshime çmimesh dhe paketimi për të përballuar presionin e kostove, ndërsa analistët paralajmërojnë se efektet e dyta të inflacionit do të reflektohen me vonesë, duke ndikuar fillimisht tek produktet e freskëta, pastaj tek pijet dhe ushqimet e ftohta që kërkojnë energji të lartë për ruajtje.

Prodhuesit më të ngarkuar me borxhe mund të jenë të detyruar të rrisin çmimet sa më shpejt për të ruajtur marzhet e fitimit, edhe nëse kjo vonon rikuperimin e shitjeve, paralajmërojnë ekspertët.