Medea zvicerane-shqiptare, një metaforë për migracionin

Lidhjet e dramës “Duke menduar Medean” me aktualitetin, para së gjithash me atë shqiptar, janë të shumëfishta: Mes tjerash, Medea ka qenë refugjate dhe përmes kësaj, shfaqja i flet realitetit aktual

Nga “Medea” e Euripidit dhe e ajo e mitit 10 mijë vjeçar është marrë vetëm motivi fillestar dhe ikonografia, gjegjësisht pjesë të kostumografisë dhe skenografisë. Ndryshe, vetë titulli “Duke menduar Medean” i shfaqjes që po jepet këto ditë në Aarau të Zvicrës, të orienton nga ideja që “Medea” këtu shërben vetëm si nxitje për të menduar rreth motivit të tragjedisë së njohur antike. Dhe ky të menduar, sipas autorëve, Beatrice Fleischlin dhe Gjergj Prevazi, duhet t`i flasë të tashmes

Medea pra njihet për aktin më makabër që ka mundur të bënte një nënë: vrasjen e fëmijëve të saj, si hakmarrje për tradhtinë e të shoqit, Jasonit, gjegjësisht për lakminë e tij për pushtet. Ndërsa shfaqja që pamë në teatrin Tuchlaube të Aaraut dhe më parë në atë të Bazelit, “na kursen” nga çfarëdo vrasje ose gjakderdhje.

“Po çfarë bëhet me fëmijët?” (What`s about the children) ia bën disa herë pyetjen retorike Medeas Jasoni, karakteri i luajtur nga Labinot Rexhepi. “Ti duhet t`i vrasësh ata, kështu shkruan në tekst” sugjeron ai, duke e shpërfytyruar kështu idenë e tragjedisë antike dhe njëherësh duke zbritur në realitetin modern, në të cilin nuk ka vend një makabritet i tillë. Këtë e thotë edhe Medea (Beaterice Fleischlin) në përgjigjen e saj: “Teksti është shkruar para 2400 vitesh. Dhe ky dialog shihet në një mënyrë edhe si një lloj dekodimi i idesë së shfaqjes.

Ndërsa lidhjet e dramës me aktualitetin, para së gjithash me atë shqiptar, janë të shumëfishta. Siç e thotë për albinfo.ch bashkautori, koreografi i njohur nga Tirana, Gjergj Prevazi, “Medea është femra e parë moderne në botë”. Këtë ai e mbështet në guximin e saj për të luftuar për pavarësinë e saj në jetë.

“Të mos harrojmë, Medea ka qenë refugjate në disa vende të ndryshme ku e ka sjellë jeta. Dhe si e tillë ajo ka guxuar të luftojë për lirinë e saj si femër”. Nisur nga kjo, Prevazi thotë se ideja e shfaqjes ka qenë po ashtu të lidhet me problemin aktual të refugjatëve, gjegjësisht edhe me realitetin shqiptar që prodhon refugjatë dhe pjell drama të rënda jetësore.

Shfaqja “Thinking about Medea-Duke menduar Medean” fillimisht është dhënë në Teatrin e Durrësit, verën që shkoi. Në janar ajo është  shfaqur në Bazel ndërsa më 6 prill ka filluar edhe seria e shfaqjeve të saj në Aarau.

Shfaqja është një koproduksion teatror në mes Zvicrës, Shqipërisë dhe Kosovës.

Përse Medea?

 

Medea, prej 10.000 është vitesh pjesë e historisë së kulturës evropiane. Ajo na paraqitet në forma të ndryshme të shkrimit dhe në funksione të ndryshme. Por, në vitin 431 para Krishtit, Euripidi i ka ngritur asaj një përmendore e cila edhe sot e përcakton imazhin e Medeas: Ajo është një grua e zemëruar, e cila, e tërbuar nga tradhtia që i ka bërë i shoqi, vret të dy fëmijët e vet. Por, përse jemi lidhur kaq fort pas këtij imazhi kur ka aq shumë mundësi tjera për ta kujtuar Medean? Kush mund të jetë sot kjo Medea, e cila kaq gjatë dhe kaq fuqishëm e ka dominuar imazhin e gruas? Si do ta shkruanim ne sot historinë e saj…?

 

Shfaqja jepet sonte dhe nesër (8 dhe 9 prill) me fillim nga ora 20.15 në teatrin “Tuchlaube” në qytetin e vjetër të Aaraut. Biletat mund të blihen në sportelin e teatrit, para fillimit të shfaqjes. Ndërtesa e teatrit gjendet në: Metzgergasse 18, 5000 Aarau.

Pas shfaqjes që jepet sonte (më 8 prill), në një bashkëbisedim me publikun, do të marrë pjesë edhe deputetja, njëherësh kryetare e Grupit Parlamentar të SP-së në Kantonin e Lucernit, Ylfete Fanaj.