Cili shtet shet më shumë armë në botë?

Shitjet e armëve dhe shërbimeve ushtarake nga 100 kompanitë më të mëdha të mbrojtjes në botë u rritën 1.9 për qind, në 592 miliardë dollarë në vitin 2021, pavarësisht problemeve të zinxhirit të furnizimit që penguan dërgesat e komponentëve kritikë, sipas të dhënave të reja nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm (SIPRI).

Rritja, duke u përshpejtuar nga 1.1 për qind në 2019-2020, shënoi vitin e shtatë radhazi të rritjes së shitjeve globale të armëve, tha SIPRI në bazën e saj të të dhënave të industrisë së armëve të lëshuar të hënën.

SIPRI theksoi se çështjet e zinxhirit të furnizimit vazhduan të pengojnë tregtinë në vitin 2021 dhe ka të ngjarë të përkeqësohen si rezultat i luftës në Ukrainë.

Drejtoresha e Programit të Shpenzimeve Ushtarake dhe Prodhimit të Armëve SIPRI, Lucie Béraud-Sudreau, ka thënë se mund të kenë pritur rritje edhe më të madhe të shitjeve të armëve në vitin 2021 pa probleme të vazhdueshme të zinxhirit të furnizimit.

“Si kompanitë më të mëdha dhe më të vogla të armëve thanë se shitjet e tyre ishin ndikuar gjatë vitit. Disa kompani, të tilla si Airbus dhe General Dynamics, raportuan gjithashtu mungesa të fuqisë punëtore”.

Fillimi i agresionit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022 rriti gjithashtu sfidat e zinxhirit të furnizimit për kompanitë e armëve në mbarë botën, thuhet më tej në raportin e SIPRI.

Rusia, e cila po rrit prodhimin për shkak të luftës, është gjithashtu e prekur për shkak të sanksioneve të lidhura me luftën që e bëjnë të vështirë për prodhuesit edhe marrjen e pagesës për dërgesat e tyre.

Megjithatë, kompanitë në Shtetet e Bashkuara dominuan listën me shitjet e 40 kompanive amerikane në listë që arrinin në 299 miliardë dollarë në vitin 2021, sipas SIPRI, megjithëse shitjet ishin pak më të ulëta në terma realë si rezultat i inflacionit të lartë.

Duke vazhduar një model të krijuar në vitin 2018, pesë firmat në krye të listës ishin të gjitha me bazë në SHBA: Lockheed Martin, Raytheon Technologies, Boeing, Northrop Grumman dhe General Dynamics.

Por raporti vuri në dukje një rritje të madhe të shitjeve nga prodhuesit kinezë, me tetë kompanitë kineze të armëve në listë që kanë shitje totale të armëve prej 109 miliardë dollarësh, një rritje prej 6.3 për qind nga një vit më parë.

Prodhuesit koreano-jugor panë gjithashtu rritje mbi mesataren e shitjeve, me katër kompanitë në listën e SIPRI që raportuan shitje të kombinuara 3.6 për qind mbi vitin e kaluar në 7.2 miliardë dollarë, të udhëhequr nga prodhuesi i motorëve Hanwha Aerospace.

Shitjet e saj u rritën me 7.6 për qind në 2.6 miliardë dollarë dhe pritet të rriten ndjeshëm në vitet e ardhshme pasi ky vend nënshkroi një marrëveshje të madhe armësh me Poloninë në fillim të këtij viti.

Grupi i Aviacionit Dassault i Francës gjithashtu regjistroi rritje të fortë, me shitjet u rritën me 59 për qind në 6.3 miliardë dollarë në 2021, të nxitura nga dërgesat e 25 aeroplanëve luftarakë Rafale.

Sidoqoftë, gjetkë në Evropë, kompanitë u përballen me ndërprerje të zinxhirit të furnizimit, me shumicën e firmave ushtarake të hapësirës ajrore që raportuan humbje.

Baza e të dhënave të industrisë së armëve SIPRI u krijua në 1989. Versioni aktual përmban të dhëna nga viti 2002, dhe kompanitë kineze janë përfshirë që nga viti 2015.

---