Cilat vende evropiane kanë ujin më të sigurt për pije?

@pixabay

Finlanda, Islanda, Holanda, Norvegjia, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar renditen ndër vendet me vlerësimet më të larta për sigurinë e ujit të pijshëm dhe sistemet sanitare. Megjithatë, pavarësisht këtyre rezultateve, ujërat nëntokësore në Evropë po përballen me presion në rritje nga ndotja.

Sipas të dhënave të Agjencisë Evropiane të Mjedisit, mbi 20% e ujërave nëntokësore në Bashkimin Evropian janë në gjendje të dobët kimike, për shkak të pranisë së substancave të dëmshme si merkuri, kadmiumi dhe ndotës të tjerë.

Në përgjithësi, uji i rubinetit në Evropë konsiderohet i sigurt në shumicën e shteteve, por ekspertët theksojnë se sfida kryesore mbetet cilësia e ujërave nëntokësore, të cilat janë burim i rëndësishëm për ujë të pijshëm dhe bujqësi. Kur këto ujëra ndoten, trajtimi i tyre bëhet më i kushtueshëm dhe rritet rreziku për mjedisin dhe shëndetin.

Një nga problemet kryesore janë nitratet që vijnë nga plehrat bujqësore. Në disa raste, kufiri i lejuar evropian prej 50 mg/l tejkalohet në një pjesë të konsiderueshme të stacioneve monitoruese. Kjo sjell edhe kosto të mëdha ekonomike për vendet e BE-së.

Gjendja ndryshon ndjeshëm mes shteteve. Për shembull, në Luksemburg një pjesë e madhe e ujërave nëntokësore nuk arrin status të mirë kimik, ndërsa probleme të ngjashme raportohen edhe në Republikën Çeke, Belgjikë dhe Gjermani. Kjo tregon se edhe vendet e zhvilluara përballen me ndotje serioze.

Situatën e përkeqësojnë edhe pesticidet dhe të ashtuquajturat “kimikate të përjetshme”. Disa studime kanë zbuluar gjurmë të tyre edhe në ujin e rubinetit në disa vende evropiane, duke ngritur shqetësime për ndikimin afatgjatë në shëndet.

Bashkimi Evropian ka forcuar monitorimin e ujit të pijshëm vitet e fundit, duke përfshirë edhe ndotës të rinj si substancat që ndikojnë në sistemin hormonal. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rregulloret shpesh po përpiqen të ndjekin ritmin e shfaqjes së ndotësve të rinj, si mikroplastikat dhe kimikatet PFAS.

Në përgjithësi, vendet me standardet më të larta të sigurisë për ujin e pijshëm mbeten Finlanda, Islanda, Holanda, Norvegjia, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar. Por në nivel evropian, sfida kryesore mbetet mbrojtja afatgjatë e burimeve ujore nga ndotja bujqësore dhe industriale.