Skip to content

Referendumi për armët në Zvicër: Vota e 29 nëntorit mund të përcaktojë të ardhmen e bashkëpunimit me BE-në

(KEYSTONE/Gian Ehrenzeller)

Zvicra përballet me një vendim që shkon përtej rregullave për eksportin e armëve. Rezultati i referendumit të 29 nëntorit mund të ndikojë në partneritetin e saj të ardhshëm në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë me Bashkimin Evropian, si dhe në qasjen në një fond evropian prej 150 miliardë eurosh për riarmatim.

Referendumi i 29 nëntorit në Zvicër për lehtësimin e rregullave të eksportit të materialeve të luftës ka marrë një dimension të rëndësishëm evropian. Votimi kundër ndryshimeve të propozuara mund të vështirësojë partneritetin e mbrojtjes dhe sigurisë që Zvicra synon të lidhë me Bashkimin Evropian (BE).

Ligji për eksportin e materialeve të luftës, i rishikuar nën presionin e vendeve evropiane, pritet të ndikojë në marrëdhëniet e Zvicrës me partnerët e saj në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.

Departamenti Federal i Mbrojtjes, Mbrojtjes Civile dhe Sportit (DDPS) ka konfirmuar për televizionin publik zviceran RTS se ekziston një ndërlidhje ndërmjet këtyre dy çështjeve.

“Legjislacioni për eksportin e materialeve të luftës ndikon në marrëdhëniet tona me fqinjët evropianë”, thuhet në përgjigjen e departamentit.

Rishikimi i ligjit nën presionin e Evropës

Që nga pushtimi rus i Ukrainës, vendet evropiane kanë humbur një pjesë të besimit në industrinë zvicerane të armëve. Një nga arsyet kryesore ishte refuzimi i Këshillit Federal të Zvicrës për t’u lejuar disa shteteve evropiane rieksportimin e pajisjeve ushtarake zvicerane drejt Ukrainës.

Ambasadori gjerman në Bernë ka paralajmëruar se në të ardhmen vendet mund t’u japin përparësi ofertave nga shtetet që nuk vendosin kushte aq të rrepta për eksportin e pajisjeve ushtarake sa Zvicra.

Nën këtë presion, Parlamenti zviceran ka vendosur t’i lehtësojë rregullat për eksportin e materialeve të luftës. Ligji ishte ashpërsuar në vitin 2021, pas zbulimit të armëve zvicerane në disa zona të konflikteve të armatosura gjatë dekadës paraprake.

Sipas Nadia Boehlen nga organizata Amnesty International, në zonat e konfliktit ishin gjetur, ndër të tjera, granata të prodhuara nga kompania zvicerane Ruag në Siri dhe pushkë sulmuese SIG Sauer në luftën civile në Jemen. Këto raste kishin nxitur Parlamentin të miratonte rregulla më të rrepta për eksportin e materialeve ushtarake.

BE-ja mirëpret lehtësimin e rregullave

Pas një procesi të gjatë legjislativ, rishikimi i ligjit u miratua në vitin 2025, një zhvillim i mirëpritur në Bruksel.

Gjatë vizitës së saj në Cyrih, në fillim të marsit, ku u takua me ministrin e Jashtëm zviceran Ignazio Cassis dhe ministrin Martin Pfister, shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, e cilësoi ndryshimin si një hap në drejtimin e duhur.

“Për Bashkimin Evropian është e rëndësishme që eksportet të mund të arrijnë në të gjitha vendet evropiane”, deklaroi Kallas.

Gjatë kësaj vizite, Kallas dhe ministri i Jashtëm zviceran nënshkruan gjithashtu një deklaratë të përbashkët për forcimin e dialogut në fushën e mbrojtjes ndërmjet Zvicrës dhe BE-së.

Në pritje të partneritetit të mbrojtjes me BE-në

Hapi i radhës në afrimin ndërmjet palëve është nënshkrimi i një partneriteti për mbrojtjen dhe sigurinë. BE-ja tashmë ka lidhur marrëveshje të tilla me disa vende jashtë unionit, ndërsa Parlamenti Federal i Zvicrës i ka kërkuar së fundmi Këshillit Federal të nisë negociatat për një marrëveshje të tillë.

Megjithatë, sipas Departamentit Federal të Mbrojtjes, deri më tani janë zhvilluar vetëm diskutime joformale dhe negociatat zyrtare ende nuk kanë filluar.

Për këtë, Komisioni Evropian duhet të marrë një mandat nga vendet anëtare të BE-së, gjë që ende nuk ka ndodhur.

Sipas RTS-së, Brukseli është në pritje të rezultatit të referendumit të 29 nëntorit, si dhe të zhvillimeve lidhur me marrëveshjet ndërmjet Zvicrës dhe BE-së.

Një çështje tjetër me rëndësi është pjesëmarrja e Zvicrës në programin evropian SAFE, i cili parasheh 150 miliardë euro financim të përbashkët për riarmatim dhe forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të Evropës.

Për të pasur qasje në këtë program, Zvicra duhet të nënshkruajë një partneritet për mbrojtjen me BE-në. Këtë e ka bërë të ditur së fundmi edhe ministri Martin Pfister në Parlament.

Kështu, rezultati i referendumit të 29 nëntorit mund të ndikojë jo vetëm në politikën zvicerane të eksportit të armëve, por edhe në perspektivën e bashkëpunimit të saj ushtarak dhe të sigurisë me Bashkimin Evropian.