Evropa përballet me rrezik të ri energjetik: rezervat e gazit janë në nivele rekord të ulëta

Për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme, mbushja e rezervave evropiane të gazit ka mbetur ndjeshëm pas ritmit të zakonshëm. Rreziku i mungesës së gazit konsiderohet i ulët, por çmimet mund të rriten ndjeshëm gjatë dimrit.

Katër vjet pas krizës energjetike të shkaktuar nga pushtimi rus i Ukrainës, siguria energjetike e Evropës po përballet sërish me pasiguri. Lufta në Lindjen e Mesme ka ndërprerë një pjesë të furnizimeve globale me gaz të lëngshëm natyror (LNG), ndërsa rezervat evropiane kanë mbetur në nivele jashtëzakonisht të ulëta për këtë periudhë të vitit.

Sipas të dhënave të fundit, rezervat e gazit në Bashkimin Evropian janë rreth 57–58% të mbushura, rreth 12 pikë përqindjeje më pak se një vit më parë dhe në nivelin më të ulët për këtë periudhë që nga fillimi i serisë së të dhënave në vitin 2011.

Situata është veçanërisht shqetësuese përpara dimrit, pasi vendet evropiane duhet të vazhdojnë të mbushin rezervat në një treg global ku konkurrenca për LNG është e lartë.

Furnizimet janë vonuar

Sipas ekspertëve, blerësit evropianë kanë vonuar furnizimet me shpresën se çmimet do të bien. Kjo strategji mund të rezultojë e kushtueshme nëse furnizimet globale mbeten të kufizuara.

Konflikti në Lindjen e Mesme ka ndikuar drejtpërdrejt në tregun e LNG-së. Ngushtica e Hormuzit, një rrugë kyçe për transportin energjetik, është ndërprerë, duke prekur veçanërisht eksportet nga Katari. Agjencia e Bashkimit Evropian për Bashkëpunimin e Rregullatorëve të Energjisë (ACER) paralajmëron se konflikti mund të reduktojë ndjeshëm furnizimet globale me LNG dhe ta bëjë rimbushjen e rezervave evropiane më të kushtueshme.

Evropa është gjithashtu në procesin e shkëputjes së mëtejshme nga gazi rus, duke e bërë kontinentin më të varur nga LNG-ja e importuar nga tregjet globale.

Çmimet mund të rriten ndjeshëm

Nëse rezervat nuk mbushen mjaftueshëm përpara dimrit, Evropa mund të detyrohet të blejë sasi të mëdha gazi në një periudhë kur kërkesa është e lartë.

Çmimi referencë evropian TTF aktualisht është rreth 53 euro për megavat-orë, ndërsa në fund të korrikut ishte afër 60 euro/MWh. Skenarët për dimrin variojnë ndjeshëm: nëse furnizimet normalizohen, çmimet mund të mbeten në intervalin 60–80 euro/MWh, ndërsa një dimër i ftohtë dhe mungesa e LNG-së nga Katari mund t’i shtyjnë ato edhe mbi 100 euro/MWh.

Kjo është ende shumë më pak se kulmi i krizës energjetike të vitit 2022, kur çmimet e gazit në Evropë kaluan 300 euro/MWh, por një rritje e re do të rëndonte ndjeshëm mbi familjet dhe industrinë.

A rrezikon Evropa të mbetet pa gaz?

Ekspertët nuk presin një mungesë të drejtpërdrejtë të gazit. Rreziku kryesor është një treg shumë i ngushtë, ku vendet evropiane do të duhet të konkurrojnë me blerësit aziatikë për LNG-në e disponueshme.

Nëse dimri rezulton më i ftohtë se zakonisht dhe furnizimet nga Lindja e Mesme mbeten të ndërprera, presioni mbi çmimet mund të bëhet shumë më i madh.

Për Evropën, sfida tani është e qartë: të mbushë rezervat përpara dimrit pa u detyruar të blejë gaz me çmime tepër të larta.

Për konsumatorët, kjo nënkupton se edhe nëse furnizimi fizik është i siguruar, faturat e gazit dhe kostot e energjisë mund të mbeten nën presion gjatë dimrit 2026–2027.

---