A duhet LAMal të mbulojë shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit?

(KEYSTONE/Christian Beutler)

Në Parlamentin Federal të Zvicrës është rihapur debati mbi sigurimin shëndetësor për shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit, konkretisht mbi mundësinë nëse ata duhet të mbulohen nga sistemi i sigurimit shëndetësor bazë LAMal.

Aktualisht, zviceranët që jetojnë në vendet e Bashkimit Evropian, EFTA-s ose në Mbretërinë e Bashkuar përfitojnë nga marrëveshjet e sigurimeve shoqërore. Megjithatë, ata që zhvendosen në vende të tjera të botës shpesh përballen me vështirësi, pasi nuk kanë më qasje në sigurimin publik zviceran dhe detyrohen të blejnë sigurim privat në vendin ku jetojnë.

Për personat e moshuar ose ata me sëmundje ekzistuese, primet e sigurimit privat mund të jenë shumë të larta. Në disa raste, kompanitë e sigurimit madje mund të refuzojnë t’i mbulojnë fare.

Deputetja e qendrës, Elisabeth Schneider-Schneiter, vlerëson se Zvicra duhet të gjejë një zgjidhje për këta qytetarë. Sipas saj, shumë pensionistë zgjedhin të jetojnë jashtë vendit sepse aty mund të jetojnë më mirë me pensionet e tyre. Ajo argumenton se nëse këta persona nuk i kushtojnë më sistemit shëndetësor zviceran dhe marrin trajtim më të lirë jashtë vendit, kjo mund të jetë edhe në favor të Zvicrës.

Gjithashtu, ajo paralajmëron për një tjetër problem: disa shtetas të sëmurë mund të kthehen përkohësisht në Zvicër për të marrë trajtim mjekësor në kurriz të LAMal-it, përpara se të rikthehen sërish jashtë vendit.

Megjithatë, ideja për ndryshime nuk gjen mbështetje të gjerë në të gjithë spektrin politik. Për Partinë Popullore Zvicerane (SVP/UDC) dhe Partinë Liberale Radikale (PLR), largimi nga Zvicra është një zgjedhje personale dhe pasojat duhet të pranohen. Sipas tyre, personat që mbajnë sigurimin paraqesin rrezik më të lartë dhe mund të shkaktojnë kosto më të mëdha për sistemin.

Deputeti i SVP nga Vaud, Michaël Buffat, thekson se kontrolli i shërbimeve shëndetësore jashtë vendit do të ishte pothuajse i pamundur. Sipas tij, LAMal është i lidhur me territorin dhe jo me shtetësinë, prandaj shtrirja e tij globalisht nuk është realiste.

Dy vite më parë, një propozim i ngjashëm ishte rrëzuar në Parlament me një diferencë të vogël votash. Debati pritet të vazhdojë edhe në vijim.