Kantonet po mbështeten në inteligjencën artificiale për deklaratat tatimore

(KEYSTONE/Anthony Anex)

Ishte hera e parë në kantonin Solothurn: Disa ditë më parë, një algoritëm i vetë-mësimit krijoi një vlerësim tatimor – plotësisht automatikisht. Një ekspert e sheh këtë zhvillim në mënyrë kritike dhe bën thirrje për transparencë.

Gjithnjë e më shumë zyra tatimore nuk po mbështeten më vetëm te njerëzit, por po përdorin gjithashtu algoritme të vetë-mësimit për të rishikuar deklaratat tatimore. Obwalden dhe Nidwalden ishin pionierët, dhe tani kantoni i Solothurnit po ndjek shembullin, transmeton albinfo.ch.

Inteligjenca artificiale shqyrton të gjitha 175,000 deklaratat tatimore të personave fizikë në Solothurn. Më pas, programi vendos se cilat do të përpunohen plotësisht automatikisht dhe cilat ende kërkojnë një rishikim njerëzor.

Për kreun e Zyrës së Tatimeve të Solothurnit, Thomas Fischer, synimi është që 20 për qind e vlerësimeve tatimore të plotësohen plotësisht automatikisht. “Kjo do të reduktojë ndjeshëm ngarkesën e punës për stafin tonë,” thotë Fischer. Edhe zyra e tatimeve ka vështirësi për të gjetur punonjës të kualifikuar, shkruan SRF.

Zhvillimin e inteligjencës artificiale po e ndjekin me interes edhe zyrat e taksave në kantonet e tjera. Gjashtë zyra tatimore kantonale i thanë SRF-së se tashmë kanë projekte konkrete me AI. Dhjetë të tjera u përgjigjën se fillimisht e kishin konsideruar përdorimin e saj.

Luzius Cavelti, profesor i së drejtës tatimore në Universitetin e Bazelit, e ndjek këtë zhvillim me skepticizëm. Ndërsa ai pranon potencialin e AI për autoritetet tatimore, gjithashtu paralajmëron se inteligjenca artificiale mund të bëjë gabime herë pas here.

Sigurisht, edhe punonjësit e zyrës së taksave mund të gabojnë, pranon Cavelti. Por ai thekson: “Nëse AI bën gabime, disa mijëra njerëz mund të preken. Dhe këto gabime mund të mos jenë aq të lehta për t’u zbuluar, duke marrë kohë të gjatë për t’u korrigjuar.”

Për ekspertin e ligjit tatimor, transparenca e plotë është e domosdoshme. Ai thekson se algoritmet e AI nuk duhet të monitorohen vetëm nga autoritetet tatimore dhe prodhuesit, por edhe nga organe të pavarura. “Kjo duhet të bëhet nga institucione të jashtme dhe idealisht, raportet duhet të publikohen menjëherë për të garantuar kontroll të jashtëm mbi zhvillimin e AI.”

Kreu i Zyrës së Tatimeve të Solothurnit premton se transparenca është në plan. Ai siguron se zyra e tatimeve do të jetë nën mbikëqyrje të ngushtë nga autoritetet e kontrollit financiar dhe qeveria federale. Për më tepër, vlerësimet e automatizuara tatimore të Solothurnit do të tregojnë qartë se nuk janë përpunuar nga një njeri.

Si kreu i tatimeve ashtu edhe eksperti pajtohen për nevojën e transparencës. Sepse – dhe ata bien dakord për këtë – tendenca drejt AI në zyrat e tatimeve është pothuajse e pandalshme.