14 miliardë më shumë për zgjerimin e rrjetit hekurudhor

Zgjerimi i rrjetit hekurudhor zviceran deri në vitin 2035 do të kushtojë 14 miliardë franga zvicerane më shumë se sa ishte planifikuar. Projektet e rëndësishme janë në rrezik.

Zgjerimi i planifikuar i rrjetit hekurudhor zviceran deri në vitin 2035 po del masivisht jashtë kontrollit financiarisht: në vend të 16.4 miliardë frangave të miratuara fillimisht nga parlamenti, Zyra Federale e Transportit (BAV) tani pret kosto totale prej 30.4 miliardë frangash – një rritje prej 14 miliardë franga.

Këto shpenzime shtesë po rrezikojnë projektet kryesore të infrastrukturës dhe mund të vonojnë ndjeshëm zgjerimin e mëtejshëm të shërbimeve hekurudhore, siç citojnë gazetat Tamedia agjencia e lajmeve Keystone-SDA. Ministri i Transportit Albert Rösti është nën presion të konsiderueshëm për të paraqitur zgjidhje.

Cilat projekte dhe rrugë preken?

Arsyeja kryesore e shpërthimit të kostos janë problemet teknike dhe planifikimi. Një çështje kyçe është treni i ri dykatësh, i cili nuk mund të udhëtojë nëpër kthesa më shpejt se sa ishte planifikuar. Për të arritur kursimet e nevojshme të kohës për intervalet e reja tremujore dhe gjysmë ore në 60 rrugë, janë të nevojshme rregullime të gjera në infrastrukturë.

Kjo përfshin zgjerimin e stacioneve të trenit, binarëve shtesë dhe objekteve të reja të magazinimit. Ndërtimi i tunelit Brütten në rrugën Cyrih-Winterthur, i cili tashmë është miratuar, por tani pritet të kushtojë dukshëm më shumë, do të jetë veçanërisht i shtrenjtë. Pa këto rregullime, përpikëria e trenave do të vuante – deri në 15 përqind e të gjitha lidhjeve mund të vonohen, sipas BAV.

Si reagon politika?

Shpërthimi i kostos i ka zënë politikanët krejtësisht të papërgatitur. “Për të qenë i sinqertë, jam shumë i tronditur,” shpjegon Philipp Kutter, Këshilltar Kombëtar për Partinë e Qendrës dhe President i Komisionit të Transportit, në një intervistë për Radio SRF. Ai sheh një nevojë të konsiderueshme për sqarime dhe bën thirrje për një rishikim të plotë të planifikimit.

Fabian Peter, President i drejtorëve të transportit publik kantonal dhe këshilltar i qeverisë së FDP-së i kantonit të Lucernit, reagoi në mënyrë të ngjashme: “Ky numër jashtëzakonisht i lartë i kostove shtesë është një tronditje”. Ai theksoi se opsionet për veprim duhet të shqyrtohen urgjentisht. Këshilli i Shteteve, i cili javën e ardhshme do të vendosë për financimin e infrastrukturës hekurudhore, po përballet me diskutime të vështira. Këshilltari Federal i SVP Albert Rösti do të duhet të përballet me pyetje të pakëndshme dhe kritika të forta.

Cilat janë pasojat e shpërthimit të kostos?

Shpenzimet masive shtesë mund të rrezikojnë projektet kryesore siç janë stacionet e metrosë në Bazel dhe Lucern. Të dy qytetet kërkojnë prej vitesh që projektet e tyre të merren parasysh në hapin e ardhshëm të zgjerimit. Megjithatë, nëse fondi i infrastrukturës hekurudhore përdoret për zgjerimin e përgjithshëm të rrjetit, mund të mungojnë paratë për këto projekte madhore.

Në të njëjtën kohë, qeveria federale dëshiron të kursejë para në fondin hekurudhor, gjë që e ndërlikon më tej situatën. Kantonet po i rezistojnë shkurtimeve të mundshme, pasi pa investime zhvillimi i mëtejshëm i transportit hekurudhor do të ndalonte. Fabian Peter thotë: “Ata që nuk mund të investojnë më do të qëndrojnë në vend.”

Çfarë po bëhet?

Zyra Federale e Transportit njoftoi se do të rishikonte plotësisht konceptin e shërbimit të vitit 2035 për të identifikuar kursimet e mundshme. Do të përfshihen edhe ekspertë të jashtëm. Në të njëjtën kohë, prioritet ligjor mbetet ruajtja e rrjetit ekzistues, gjë që kufizon hapësirën për projekte të reja.

Shoqata zvicerane perëndimore e transportit Ouestrail po bën thirrje për një analizë të pavarur të kostove shtesë në mënyrë që të zbulohen gabimet e mundshme të planifikimit. Në pranverë, qeveria federale, së bashku me kantonet dhe operatorët hekurudhor, dëshiron të vendosë kurs të ri dhe të rishikojë prioritetet./20minuten

---