Si funksionon sistemi politik zviceran?

Sistemi politik zviceran mbështetet në konsensusin midis partive kryesore, me pushtetin që mbahet sa më afër popullit, duke përfshirë edhe votat e rregullta me një çështje, shpjegon thelocal.ch.

Të dielën votuesit zviceranë iu drejtuan qendrave të votimit për të zgjedhur anëtarët e rinj të Parlamentit, të cilët nga ana e tyre do të emërojnë qeverinë federale në muajin dhjetor.

Këtu është një vështrim se si funksionon sistemi politik shumë i dallueshëm i Zvicrës:

Parlamenti

Parlamenti zviceran, i quajtur Asambleja Federale, ka dy dhoma dhe mblidhet në Pallatin Federal në Bernë, përcjell albinfo.ch.

Ndërtesa me kube e vitit 1902 është në sheshin kryesor të qytetit dhe secila statujë e pikturë brenda përfaqëson një moment në historinë zvicerane.

Dhoma Nacionale ose Dhoma e Ulët, përfaqëson popullin. Ajo përfshin 200 ligjvënës të zgjedhur nga 26 kantonet përbërëse të Zvicrës.

Numri i të zgjedhurve nga secili kanton varet nga popullsia e kantonit përkatës. Deputetët zgjidhen me përfaqësim proporcional brenda kantonit, ndërsa ka rreth 40,000 votues për vend.

Dhoma e Kantoneve ose Dhoma e Sipërme (Senati), përfaqëson kantonet. Ai përbëhet nga 46 anëtarë të zgjedhur me shumicë votash, nga dy për kantonet dhe nga një për gjysmëkantonet.

Të dyja dhomat janë të konfiguruara në një gjysmëcikli, të cilat kanë kompetenca të njëjta dhe zgjidhen për mandate katërvjeçare.

Ata ulen vetëm katër herë në vit për seanca trejavore – në mars, qershor, shtator dhe nëntor/dhjetor.

Qeveria

Qeveria, e quajtur Këshilli Federal, ka shtatë anëtarë. Vendet ndahen midis katër partive kryesore, sipas një të ashtuquajture formule magjike – një marrëveshje e heshtur 2-2-2-1 e prezantuar në vitin 1959.

Asambleja e re Federale, të gjithsej 246 deputetët, do të zgjedhë anëtarët e qeverisë në një votim më 13 dhjetor.

Kandidatët nuk duhet të vijnë nga kuvendi.

Asambleja përpiqet të sigurojë që kantonet dhe komunitetet gjuhësore të përfaqësohen në mënyrë të drejtë brenda qeverisë.

Me përjashtim të ndërrimeve të mëdha të pushtetit në asamble, anëtarët e qeverisë nuk pritet të ndryshojnë, megjithëse presidenti Alain Berset po largohet nga Këshilli Federal.

Këshilli Federal funksionon me kolegjialitet dhe konsensus. Të gjitha vendimet merren nga qeveria në tërësi nën përgjegjësinë kolektive.

Anëtarët e qeverisë përbëjnë kolektivisht kreun e shtetit. Vetëm edhe Andorra, Bosnje-Hercegovina dhe San Marino janë vende të tjera pa një kryetar shteti.

Thënë kështu, presidenti zviceran është i pari mes të barabartëve teksa Presidenca rrotullohet çdo vit midis ministrave.

Referendumet

Zvicra ka demokraci të drejtpërdrejtë, me qytetarët në gjendje të nxisin votimet popullore në nivel kombëtar, kantonal dhe lokal.

Ata mund të kundërshtojnë në referendum vendimet e marra nga parlamenti dhe të propozojnë vetë ligje të reja përmes iniciativave.

Gjithsej 100,000 nënshkrime të vlefshme në 18 muaj kërkohen për të nxitur një nismë kombëtare ndërsa një ndryshim i ligjit kërkon një shumicë të dyfishtë të votuesve dhe kantoneve.

Votimet popullore zhvillohen çdo tre muaj.

Nivelet e pushtetit

Kompetencat shpërndahen ndërmjet konfederatës, 26 kantoneve dhe, brenda tyre, më shumë se 2000 bashkive ose komunave lokale.

Pushteti delegohet nga komunat lart, dhe jo nga lart poshtë.

Për shembull, komunat menaxhojnë infrastrukturën e tyre, si rrugët, ndërtesat publike dhe shkollat; kantonet kujdesen për sistemin arsimor dhe policinë; ndërsa konfederata merret me mbrojtjen dhe politikën e jashtme.

Kantonet kanë kushtetutat, parlamentet, qeveritë dhe gjykatat e tyre.

Në kantonet Glarus dhe Appenzell Innerrhoden, votat kantonale dhe zgjedhjet mbahen ende nga “Landsgemeinde”: një ngritje duarsh në sheshin kryesor.

---