Iniciativa për neutralitetin: Si do të kufizohej bashkëpunimi ushtarak i Zvicrës me NATO-n?

Një votë pro iniciativës për neutralitetin do të kishte pasoja për bashkëpunimin ushtarak të Zvicrës me NATO-n dhe vende të tjera. Megjithatë, kampi pro dhe ai kundër iniciativës kanë qëndrime të ndryshme për shkallën e këtyre kufizimeve.

Një votë “pro” iniciativës për neutralitetin do të sillte pasoja për mënyrën se si Zvicra bashkëpunon në fushën ushtarake me aleanca dhe shtete të tjera, përfshirë NATO-n. Këtë e pranojnë të dyja palët në debatin politik, por dallojnë ndjeshëm në vlerësimin e asaj se sa i gjerë do të ishte kufizimi.

Deputeti i SVP-së në Këshillin e Shteteve, Werner Salzmann, kryeson komitetin “Siguria dhe Neutraliteti”, i cili mbështet iniciativën. Në anën tjetër, senatorja e Partisë Socialdemokrate (SP), Franziska Roth, është pjesë e komitetit që kundërshton nismën.

Të dy politikanët janë anëtarë të Komisionit të Sigurisë të Këshillit të Shteteve dhe bien dakord se miratimi i iniciativës do të kishte pasoja për bashkëpunimin ushtarak të Zvicrës me aleanca të huaja si NATO. Por pikërisht këtu nis mosmarrëveshja: sa i madh do të ishte kufizimi?

Nga ndalimi i stërvitjeve tokësore te kufizimi i gjerë i bashkëpunimit

Aktualisht, Zvicra bashkëpunon ushtarakisht me një sërë shtetesh, përfshirë vendet anëtare të NATO-s, si dhe me vetë aleancën.

Ky bashkëpunim përfshin shkëmbimin e të dhënave mbi situatën ajrore, prokurimin e përbashkët të armatimit në kuadër të nismës European Sky Shield Initiative, stërvitje të përbashkëta të forcave ajrore, si dhe ushtrime me trupa tokësore me Austrinë dhe Gjermaninë, anëtare të NATO-s, në kuadër të stërvitjeve TRIAS.

Sipas Werner Salzmann, pjesa më e madhe e këtij bashkëpunimi mund të vazhdonte edhe pas miratimit të iniciativës. Megjithatë, ai mendon se një përjashtim i rëndësishëm do të ishin stërvitjet e përbashkëta me trupa tokësore, si ato të zhvilluara në kuadër të TRIAS.

Sipas tij, NATO njeh detyrimin e mbrojtjes kolektive të përcaktuar në nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut. Për Salzmann, pjesëmarrja e Zvicrës në stërvitje të përbashkëta me këto trupa mund të krijonte përshtypjen se vendi do të ishte i gatshëm të përmbushte edhe një detyrim të tillë të ndihmës reciproke.

Franziska Roth ka një vlerësim shumë më të ashpër. Sipas saj, nëse iniciativa miratohet, bashkëpunimi ekzistues ushtarak do të kufizohej ndjeshëm.

Ajo argumenton se Zvicra do të mund të bashkëpunonte me një aleancë ushtarake vetëm në një situatë ku Këshilli Federal do të deklaronte se një luftë është drejtpërdrejt në pragun e vendit.

“Për shembull, nëse lufta do të ishte në pragun tonë, në Liqenin e Konstancës apo në Chiasso”, shpjegon Roth.

Sipas saj, një qasje e tillë do të ishte e rrezikshme nga pikëpamja e politikës së sigurisë, pasi siguria duhet të ndërtohet dhe të praktikohet në mënyrë të vazhdueshme, dhe jo vetëm atëherë kur kërcënimi është bërë pothuajse realitet.

Gjithçka varet nga interpretimi i kërcënimit

Pse dy politikanët e sigurisë arrijnë në përfundime kaq të ndryshme?

Teksti i iniciativës parashikon se bashkëpunimi me një aleancë ushtarake do të jetë i mundur në rast të “një sulmi të drejtpërdrejtë ushtarak ndaj Zvicrës ose në rast të veprimeve për përgatitjen e një sulmi të tillë”.

Për Salzmann, situata aktuale e sigurisë është tashmë aq serioze sa kushtet e përcaktuara në iniciativë mund të konsiderohen të përmbushura.

“Ne aktualisht nuk jemi më në një paqe relative, por në një luftë relative”, deklaron politikani i SVP-së.

Roth nuk pajtohet me këtë interpretim. Ajo e konsideron formulimin e nenit përkatës si të paqartë dhe paralajmëron se kjo mund të hapë rrugën për interpretime të ndryshme politike.

Sipas saj, pas miratimit të iniciativës mund të lindnin edhe akuza se një dispozitë kushtetuese nuk po zbatohet siç duhet.

Këshilli Federal paralajmëron për kufizime të mëdha

Në fund, përgjigjja ndaj pyetjes nëse bashkëpunimi ushtarak do të kufizohej pak apo ndjeshëm varet edhe nga mënyra se si interpretohet teksti i iniciativës.

Këshilli Federal, në mesazhin e tij zyrtar për iniciativën, e shpreh qartë qëndrimin e vet: “Bashkëpunimi në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes do të kufizohej ndjeshëm.”

Një gjë duket e sigurt: në rast të miratimit të iniciativës, çështja do të shkaktonte debate të shumta politike dhe juridike. Arsyeja kryesore është se formulimi i saj lë hapësirë të konsiderueshme për interpretim.

Qytetarët zviceranë do të votojnë për iniciativën për neutralitetin më 27 shtator 2026/albinfo.ch/

---