A ka lidhje mes tërmeteve të fuqishme që kanë goditur së fundmi botën?

Venezuelë, Japoni, Kolumbi, Indonezi dhe Spanjë – disa tërmete të fuqishme kanë goditur zona të ndryshme të botës brenda pak muajsh. Pavarësisht se kjo seri ngjarjesh mund të krijojë përshtypjen e një zinxhiri të përbashkët, ekspertët thonë se nuk ka lidhje mes tyre.

Tërmetet kanë ndodhur qindra, madje mijëra kilometra larg njëri-tjetrit, në kontinente dhe zona të ndryshme gjeografike.

Një seri tërmetesh të fuqishme

Kjo periudhë e aktivitetit sizmik u shënua më 24 qershor, kur Venezuela u godit nga dy tërmete me magnituda 7.2 dhe 7.5. Sipas të dhënave të raportuara, tërmetet shkaktuan më shumë se 6,400 viktima.

Më 28 korrik, një tërmet me magnitudë 7.1 goditi Japoninë jugperëndimore, duke shkaktuar 39 viktima.

Disa javë më vonë, më 10 gusht, një tërmet me magnitudë 7.4 goditi Kolumbinë. Rreth 300 persona humbën jetën, ndërsa rreth 500 të tjerë rezultuan të zhdukur në ditët e para pas katastrofës.

Më 14 gusht, një tjetër tërmet i fuqishëm goditi Indonezinë. Tërmeti me magnitudë 7.7 goditi ishullin Flores, në pjesën lindore të arkipelagut, duke shkaktuar të paktën 70 viktima.

Ndërkohë, të martën, një tërmet me magnitudë 4.8 shkaktoi tre të plagosur lehtë dhe dëme materiale në Granada, në jug të Spanjës. Zona ishte goditur edhe gjatë fundjavës nga një tërmet pak më i fuqishëm.

“Një rastësi e pastër statistikore”

Pavarësisht sekuencës së pazakontë në kohë, shkencëtarët janë të prerë: këto tërmete nuk janë pjesë e një reaksioni zinxhir.

“Fakti që disa tërmete me magnitudë të lartë ndodhin në rajone të ndryshme brenda disa javësh ose muajsh është thjesht një rastësi statistikore”, shpjegon Stefanie Zeller, specialiste e komunikimit në Shërbimin Sizmologjik Zviceran pranë ETH Cyrih.

Sipas saj, Venezuela, Japonia, Kolumbia, Indonezia dhe Spanja ndodhen në kufij të ndryshëm të pllakave tektonike, të cilat lëvizin në mënyrë të pavarur nga njëra-tjetra. Distancat mes këtyre zonave janë shumë të mëdha që një tërmet në njërën prej tyre të shkaktojë një tërmet të fuqishëm në një rajon tjetër.

Eksperti francez Thierry Velu, specialist i ndërhyrjeve të shpëtimit në zonat e prekura nga tërmetet, shpjegon se ndikimi i një tërmeti mbi çarjet tektonike përreth shtrihet kryesisht në një distancë të krahasueshme me gjatësinë e çarjes së shkaktuar nga tërmeti – zakonisht disa dhjetëra kilometra. Ky ndikim zvogëlohet ndjeshëm shumë përpara se të arrihet distanca prej 100 kilometrash.

Tërmetet mund të përhapin valë sizmike në distanca shumë të mëdha, por rastet ku kjo shkakton aktivitet të mëtejshëm sizmik lidhen kryesisht me tërmete me amplitudë të ulët, në zona që tashmë janë të brishta, si rajonet gjeotermale ose zonat vullkanike. Për më tepër, këto fenomene ndodhin brenda një intervali shumë të shkurtër kohor.

Numri i tërmeteve nuk është rritur

Të dhënat afatgjata tregojnë gjithashtu se numri i tërmeteve të fuqishme në botë mbetet përgjithësisht i qëndrueshëm.

Sipas të dhënave të Shërbimit Gjeologjik të Shteteve të Bashkuara (USGS), gjatë periudhës 2015–2025 janë regjistruar mesatarisht çdo vit rreth 110 tërmete me magnitudë nga 6.0 deri në 6.9 dhe rreth 13 tërmete me magnitudë nga 7.0 deri në 7.9.

“Është pjesë e natyrës së një shpërndarjeje në thelb të rastësishme që tërmete të fuqishme të ndodhin në intervale të shkurtra. Në periudha të tjera, ato mund të jenë shumë më të rralla”, thekson Zeller.

Përshtypja e një “vale” tërmetesh vjen edhe nga mediat

Sipas ekspertes, përshtypja se ka pasur një rritje të pazakontë të aktivitetit sizmik lidhet edhe me mënyrën se si informacioni përhapet sot.

“Tashmë edhe tërmetet me magnitudë të ulët dhe ato që ndodhin shumë larg nesh raportohen brenda pak minutash në mbarë botën përmes aplikacioneve të lajmeve, rrjeteve sociale dhe njoftimeve në telefon”, thotë Zeller.

Në të kaluarën, shumë prej këtyre ngjarjeve thjesht nuk do të ishin bërë të njohura për publikun.

Po Zvicra, a është e rrezikuar?

Edhe pse në muajt e fundit janë regjistruar tërmete të fuqishme në vende të ndryshme të botës, kjo nuk ndryshon rrezikun sizmik në Zvicër.

“Një tërmet me magnitudë të lartë mund të ndodhë në çdo moment, pavarësisht nga ngjarjet që ndodhin jashtë vendit”, kujton Stefanie Zeller.

Tërmeti i fundit që shkaktoi dëme në Zvicër ndodhi në vitin 1991, pranë Vaz-it në kantonin Graubünden, dhe kishte magnitudë 5. Në vitin 1946, Valais u godit nga një tërmet me magnitudë 5.8, i cili shkaktoi viktima dhe dëme në ndërtesa.

Tërmeti më i fuqishëm i regjistruar ndonjëherë në Zvicër ndodhi në vitin 1356 në Bazel dhe vlerësohet të ketë pasur magnitudë rreth 6.6.

Shërbimi Sizmologjik Zviceran pranë ETH Cyrih regjistron çdo vit mesatarisht 1,000 deri në 2,000 tërmete në Zvicër dhe vendet përreth. Megjithatë, vetëm rreth 20 deri në 30 prej tyre ndihen nga popullsia.

Sipas ekspertëve, një tërmet me magnitudë të paktën 5 ndodh mesatarisht çdo 10 deri në 20 vjet.

---