Mos t’i mbyllim sytë kur fëmijët kanë nevojë për ndihmë

Më 5 qershor 2026, në Qendrën Komunale Hirzenbach në Cyrih u mbajt aktiviteti i parë informues dhe i rrjetëzimit “Së bashku për fëmijët tanë”. Organizuar me iniciativën e Donjeta Hajrizaj Shaqirit nga Winterthuri, studente e pedagogjisë sociale, në bashkëpunim me Severin Gada dhe Tim Steffen, aktiviteti synoi të afrojë familjet shqipfolëse me informacionin dhe mbështetjen që u nevojitet për fëmijët me nevoja të veçanta.

Mesazhi kryesor i mbrëmjes ishte i qartë: fëmijët kanë nevojë për mirëkuptim, mbështetje dhe mundësi të barabarta, ndërsa familjet nuk duhet ta përballojnë të vetme këtë rrugëtim.

Numri i madh i pjesëmarrësve dëshmoi se kjo temë zgjon interes të madh në komunitetin shqiptar në Zvicër. Donjeta Hajrizaj Shaqiri hapi aktivitetin, ndërsa Severin Gada përshëndeti të pranishmit dhe prezantoi ligjëruesit e ftuar.

Personaliteti i fëmijës është shumë më tepër se çdo diagnozë

Ligjëratat profesionale u mbajtën nga Editë Krasniqi, psikologe për fëmijë dhe të rinj, si dhe nga Taulant Lulaj, pedagog special dhe drejtues i organizatës Myndset.

Që në fillim u theksua se fëmijët me nevoja të veçanta nuk duhet të shihen vetëm përmes sfidave me të cilat përballen. Përveç vështirësive, ata kanë aftësi, talente dhe potenciale që duhen njohur dhe zhvilluar.

Editë Krasniqi theksoi se një fëmijë nuk sjell me vete vetëm një diagnozë, por edhe interesa, aftësi dhe mundësi të shumta zhvillimi. Shpesh, edhe përparimet e vogla kanë rëndësi të madhe për këta fëmijë dhe familjet e tyre.

Njëkohësisht u diskutua edhe rëndësia e gjuhës që përdorim. Shprehje si “nevoja të veçanta” përshkruajnë një vështirësi ose një nevojë, por jo tërë personalitetin e fëmijës. Prandaj, mesazhi qendror i mbrëmjes ishte:

“Fëmija nuk është diagnoza e tij. Personaliteti i tij është shumë më i madh se çdo diagnozë.”

Çfarë do të bëhet me fëmijën tim?

Shumë prindër përballen me pasiguri pas marrjes së një diagnoze. A do të mund të punojë fëmija im? A do të jetë i pavarur? A do ta gjejë vendin e tij në shoqëri? A do të jetë i lumtur?

Editë Krasniqi u dha kurajë familjeve duke theksuar se, me mbështetjen e duhur, shumë fëmijë dhe të rinj arrijnë të ndërtojnë rrugën e tyre në shkollë, profesion dhe shoqëri. Ajo nënvizoi rëndësinë e kërkimit të ndihmës në kohën e duhur dhe të mosmbetjes vetëm përballë sfidave.

Gjithashtu u diskutua fakti se diagnoza si ADHD-ja apo autizmi ende shoqërohen me pasiguri ose ndjenja turpi në disa familje. Ky aktivitet synoi pikërisht informimin, mirëkuptimin dhe dialogun e hapur.

Ndihma ekziston, por jo të gjithë e njohin rrugën drejt saj

Taulant Lulaj shpjegoi se në Zvicër ekzistojnë shumë shërbime dhe mundësi mbështetëse, por jo të gjitha familjet arrijnë t’i njohin ose t’i shfrytëzojnë ato.

Veçanërisht familjet shqipfolëse shpesh nuk janë mjaftueshëm të informuara se ku mund të drejtohen dhe çfarë ndihme mund të marrin. Për këtë arsye, informacioni duhet të afrohet pranë familjeve në mënyrë të kuptueshme, të drejtpërdrejtë dhe edhe në gjuhën shqipe.

Mesazhi i tij ishte i qartë:

“Familjet nuk janë vetëm.”

Ai foli nga përvoja e tij profesionale me fëmijë dhe të rinj që kanë nevojë për mbështetje për shkak të ADHD-së, autizmit, mungesave të vazhdueshme në shkollë, situatave të vështira shkollore ose programeve të veçanta si “timeout”. Sipas tij, qëllimi nuk është t’i ngarkohen familjet me burokraci, por t’u ofrohen zgjidhje konkrete dhe të zbatueshme.

Kur fëmijët tërhiqen nga jeta e përditshme

Një nga temat që preku shumë prindër ishte mungesa e vazhdueshme në shkollë. Bëhet fjalë për fëmijë dhe të rinj që nuk e ndjekin më rregullisht shkollën, izolohen në shtëpi, rrijnë zgjuar natën, flenë gjatë ditës dhe kalojnë shumë kohë në rrjetet sociale.

Taulant Lulaj theksoi se këta fëmijë kanë nevojë për strukturë, marrëdhënie të sigurta dhe një rikthim gradual në jetën e përditshme. Qëllimi është rindërtimi hap pas hapi i besimit, ritmit ditor dhe lidhjes me shoqërinë.

Sjellja është shpesh një mesazh

U diskutua edhe tema e sjelljeve që shpesh konsiderohen problematike. Në familjet shqiptare sjellja e mirë ka një rëndësi të veçantë dhe fëmijët dëgjojnë shpesh shprehje si: “Sillu mirë”, “Mos e bëj këtë” ose “Kështu nuk veprohet”.

Lulaj paraqiti një këndvështrim tjetër: pas shumë sjelljeve qëndrojnë emocione, mbingarkesa ose mungesa e fjalëve për të shprehur atë që ndjehet. Një fëmijë që bërtet ose reagon me zemërim nuk është domosdoshmërisht i pasjellshëm; ndonjëherë ai thjesht po përpiqet të tregojë se diçka nuk është në rregull.

Prandaj, në punën me fëmijët duhet së pari të ndërtohet marrëdhënia dhe siguria emocionale, e më pas të kuptohet se çfarë qëndron pas një sjelljeje të caktuar.

ADHD-ja dhe autizmi të shpjeguara thjesht

Në pjesën kushtuar ADHD-së u fol edhe për ndryshimet në mënyrën e jetesës së fëmijëve sot. Dikur fëmijët kishin më shumë mundësi për lëvizje gjatë ditës, ndërsa sot shpesh pritet që ata të qëndrojnë të ulur dhe të përqendruar për disa orë me radhë. Për fëmijët me shumë energji ose me vështirësi në përqendrim kjo paraqet një sfidë të madhe.

Editë Krasniqi e shpjegoi autizmin me fjalë të thjeshta. Për personat me autizëm, situatat sociale mund të jenë më të vështira për t’u kuptuar. Bisedat e zakonshme, humori, sarkazma apo shprehjet e fytyrës shpesh interpretohen më vështirë.

Megjithatë, shumë prej tyre kanë edhe pika të forta të veçanta, si vëmendja ndaj detajeve, interesat specifike dhe nevoja për rregull e strukturë.

Sa më i qartë dhe i parashikueshëm të jetë organizimi i ditës, aq më pak stres përjetojnë fëmijët me autizëm.

Takime dhe shkëmbim përvojash gjatë koktejit

Edhe pjesa e koktejit u shfrytëzua për biseda, pyetje dhe njohje të reja. Institucione të ndryshme, mes tyre Pro Infirmis Zürich, Entlastungsdienst dhe PflegeNextGen, prezantuan ofertat e tyre për mbështetje, kujdes dhe lehtësim të familjeve dhe personave me nevoja të veçanta.

Kështu, aktiviteti nuk ishte vetëm një mbrëmje informuese, por edhe një hapësirë takimi, shkëmbimi përvojash dhe rrjetëzimi mes familjeve dhe profesionistëve.

Një mesazh që mbetet

Në fund, Taulant Lulaj kujtoi se familjet shqiptare shpesh kanë rrjete të forta mbështetëse. Gjyshërit, të afërmit dhe komuniteti luajnë një rol të rëndësishëm në rritjen dhe mbështetjen e fëmijëve.

Megjithatë, ai theksoi se është po aq e rëndësishme të shfrytëzohen edhe shërbimet profesionale dhe institucionet mbështetëse që ofron Zvicra.

Sepse kërkimi i ndihmës nuk është shenjë dobësie. Përkundrazi, është një hap i guximshëm dhe i rëndësishëm për të ardhmen e fëmijës.

Mbrëmja në Hirzenbach tregoi se kur informacioni, përvoja dhe solidariteti bashkohen, familjet ndihen më të fuqizuara dhe më pak të vetmuara. Dhe pikërisht ky ishte qëllimi i aktivitetit: të kujtojë se askush nuk duhet të ecë vetëm në rrugëtimin për t’i ofruar një fëmije mundësinë për të zhvilluar potencialin e tij të plotë.

 Dritero Gjukaj

 Fotograf: Gent Mersinaj

---