Kohërat kur pirja e kafesë ishte e ndaluar dhe madje e rrezikshme për jetën

Foto ilustrim: Marco Secchi

Kafeja ka magjepsur njerëzit për shekuj me radhë, duke frymëzuar debate, libra dhe pasion të madh. Shumë besojnë se nuk mund të jetojnë pa të, por nuk ka qenë gjithmonë kështu – në disa periudha, kjo pije e zakonshme ishte e ndaluar dhe madje e dënueshme me vdekje.

Origjina e kafesë është në Etiopi, por u bë e njohur në shekullin e 15-të në Jemen, ku sufistët e përdornin për të qëndruar zgjuar gjatë lutjeve. Aromë e fortë, hidhërim i lehtë dhe energji – kafeja u përhap shpejt, por jo pa kundërshtime. Autoritetet e kohës shpesh e shihnin si një rrezik moral, shëndetësor ose ekonomik.

Mekka, shekulli i 16-të

Rreth vitit 1500, kafenetë e para u hapën në Mekë. Por shpejt, kafeja u bë objekt shqyrtimi. Në 1511, një udhëheqës lokal, Khair Bey, mbledhi dijetarët për të vendosur ndalimin e saj. Ai argumentoi se kafeja mund të dëmtonte trupin, të çmendte mendjen dhe të nxiste sjellje të këqija. Ata që u kapën duke pirë kafe u rrahën dhe kafene u mbyllën, ndërsa kokrrat u dogjën.

Stambolli nën Muratin IV

Më shumë se një shekull më vonë, Sulltan Murati IV e bëri ndalimin më të ashpër në Stamboll. Ai e shihte kafenë si një rrezik për rendin publik, duke menduar se mund të lindnin kryengritje në kafenetë ku njerëzit takoheshin. Ata që pinin kafe në publik përballeshin me vdekje, dhe disa histori tregojnë se Murati IV ekzekutonte personalisht shkelësit.

Suedia dhe eksperimenti i binjakëve

Në shekullin e 17-të, kafeja u përhap në Evropë, por u prit me dyshim. Mbreti suedez Gustav III ishte aq skeptik sa e ndaloi dhe kreu një eksperiment të çuditshëm me binjakë të dënuar: njëri pinte kafe çdo ditë, tjetri çaj, për të parë ndikimin mbi jetën e tyre. Suedia ndaloi importin e kafesë pesë herë gjatë shekullit të 18-të, duke përdorur arrestime dhe gjoba për të zbatuar rregullat.

Prusia dhe “nuhapësit e kafesë”

Frederiku i Madh i Prusisë e ndaloi kafene për arsye ekonomike: ai donte që qytetarët të konsumonin birrë, jo kafe, e cila ishte pije e shtrenjtë për elitën. Monopoli mbretëror krijoi një treg të kontrabandës, dhe u krijua një forcë speciale, e quajtur “nuhapësit e kafesë”, që kërkonin dhe ndëshkonin ata që e konsumonin ilegalisht.

Sot, ndalimi i kafesë duket i paimagjinueshëm. Një ose dy filxhanë në ditë konsiderohen të padëmshme, dhe kafene janë thjesht vende sociale. Por historia tregon se për një filxhan të ngrohtë njerëzit kanë qenë të gatshëm të sfidojnë ligjet dhe madje jetën.