Çmimet e ushqimeve në Evropë: vendet më të shtrenjta dhe më të lira për familjet

pixabay

Shpenzimet për ushqim mbeten një nga kostot më të mëdha për familjet në Evropë. Mesatarisht, ato përbëjnë rreth 11.9% të konsumit të përgjithshëm në Bashkimin Evropian, por në disa vende, si Rumania, ky përqindje arrin deri në 20% të buxhetit familjar.

Sipas Eurostat-it, çmimet e ushqimeve ndryshojnë ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Indeksi i çmimeve të ushqimeve e vendos shportën mesatare të BE-së në 100 €. Një vlerë mbi 100 tregon se vendi është më i shtrenjtë se mesatarja evropiane, ndërsa nën 100 tregon çmime më të ulëta.

Në vitin 2024, Maqedonia ishte një nga vendet më të lira për ushqime mes 36 vendeve të Evropës, me një shportë mesatare që kushtonte 73 euro, 27% më pak se mesatarja e BE-së. Megjithatë, pagat në vend janë gjithashtu ndër më të ulëtat në Evropë.

Në krye të listës me çmime më të larta është Zvicra, ku një shportë standarde kushton 161.1 euro, ose 61% më shumë se mesatarja e BE-së. Brendapër BE, vendet më të shtrenjta për ushqime janë Luksemburgu (125.7 euro), Danimarka, Irlanda, Franca dhe Austria, ndërsa vendet më të lira janë Rumania (74.6 euro), Bullgaria, Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia.

Evropa Juglindore dhe Ballkani Perëndimor mbeten rajonet me ushqim më të përballueshëm. Për shembull, Turqia (75.7 euro), Mali i Zi (82.6 euro) dhe Serbia (95.7 euro) kanë çmime nën mesataren e BE-së. Ndër vendet e mëdha të BE-së, Italia dhe Gjermania kanë çmime mbi mesatare, ndërsa Spanja është 5.4% më e lirë se mesatarja.

Ekspertët nënvizojnë se këto ndryshime lidhen me faktorë të tillë si kostoja e prodhimit, struktura ekonomike, pagat, taksat mbi ushqimin dhe zakonet e konsumatorëve. Ilaria Benedetti nga Universiteti i Tuscias thekson se ekonomitë më të vogla dhe më të hapura shpesh ndjejnë më shumë pasojat e rritjes së çmimeve të energjisë dhe inputeve bujqësore, duke bërë që ushqimi të përbëjë një pjesë më të madhe të buxhetit familjar.

Jeremias Mate Balog nga Universiteti Corvinus shton se familjet me të ardhura më të ulëta, sidomos në Evropën Lindore dhe Qendrore, përballen me një barrë disproporcionalisht më të madhe nga rritja e çmimeve, edhe kur çmimet absolute janë më të ulëta.

Në përgjithësi, Evropa Perëndimore dhe vendet nordike kanë ushqim më të shtrenjtë, ndërsa vendet e Evropës Juglindore dhe Ballkanit janë më të përballueshme, duke ndikuar drejtpërdrejt në jetesën dhe buxhetin e familjeve.