Inteligjenca artificiale, kërcënim i ri për integritetin e Wikipedias

Është një betejë e heshtur që zhvillohet prapa skenave të enciklopedisë më të madhe bashkëpunuese online në botë. Rritja e inteligjencës artificiale gjenerative (AGI) po i sjell një sfidë të madhe Wikipedias. Faqja tani përballet me një rritje të artikujve të krijuar plotësisht ose të redaktuar pjesërisht nga chatbot-e si ChatGPT. Në rrezik është besueshmëria e informacionit.

Në versionin anglisht të Wikipedias, ritmi është marramendës: krijohet një faqe e re çdo minutë. Në këtë rrjedhë të pandërprerë të kontributeve, ekipet e enciklopedisë zbulojnë dhjetëra tekste dhe foto të gjeneruara artificialisht çdo ditë. Një situatë që ka shtyrë kontribuesit të krijojnë brigada të specializuara, si “WikiProject AI Cleanup”, të ngarkuara me gjurmimin e këtij përmbajtjeje të dyshimtë.

Afera Amberlisihar: Kur AI shpik një fortesë fantazmë

Rasti i Fortesës Amberlisihar ilustron në mënyrë të përkryer shkallën e problemit. Për gati një vit, lexuesit e Wikipedias patën mundësinë të njihnin historinë e detajuar të kësaj fortese osmane 600-vjeçare. Artikulli, me mbi 2,000 fjalë, përshkruante në detaje betejat e saj historike dhe rinovimet e shumta, të gjitha të mbështetura nga referenca që dukeshin solide.

Dokumentacion mbresëlënës, përveç një detaji: fortesa nuk ekzistonte. Gjithçka ishte gjeneruar nga një inteligjencë artificiale, e cila kishte përzier me aftësi fakte fiktive dhe figura historike reale për t’i dhënë tregimit një pamje të vërtetësisë.

“Problemi i vërtetë me ChatGPT qëndron në marrëdhënien e tij me burimet,” analizon Ilyas Lebleu, një nga themeluesit e projektit WikiProject AI Cleanup. “Inteligjenca artificiale shpesh shpik referenca që nuk ekzistojnë, duke e bërë verifikimin veçanërisht të komplikuar. Si mund të dallojmë një vepër autentike, por të rrallë, nga një burim plotësisht i fabrikuar?” Një pyetje që bëhet edhe më thelbësore duke qenë se kontributet problematike nuk kufizohen vetëm te krijimi i artikujve fiktivë.

Ekspertiza e vullnetarëve përballë shenjave të AI

Ekipet e moderimit kanë zbuluar shumë raste të pasurimit të përafërt të artikujve ekzistues. Ilyas Lebleu përmend shembullin zbavitës të një fshati iranian: “ChatGPT kishte shtuar një përshkrim idilik të një fshati piktoresk bujqësor. Megjithatë, realiteti gjeografik ishte krejt ndryshe: vendi ndodhet në mes të një zone malore shkretinore.” Ky prirje e AI për të gjeneruar përshkrime të standardizuara, pa marrë parasysh kontekstin real, përbën një sfidë të madhe për enciklopedinë.

Përballë këtij kërcënimi, ekipet vullnetare të Wikipedias kanë zhvilluar një ekspertizë të avancuar gjuhësore. Në veçanti, ata kanë identifikuar shenja stilistike të teksteve të gjeneruara nga AI. “Disa shprehje, si ‘trashëgimi e pasur kulturore’, tepër subjektive për një enciklopedi, përsëriten në prodhimet artificiale,” shpjegon Ilyas Lebleu.

Ka, natyrisht, krijues vullnetarë të dezinformatave, por edhe përdorues të sinqertë. “Këta janë shpesh njerëz që nuk janë të informuar mirë për mënyrën si funksionon Wikipedia dhe që, duke parë diçka që gjeneron përmbajtje, mendojnë se është ideale për të zgjeruar enciklopedinë,” shpjegon Ilyas Lebleu, duke theksuar edhe anën tjetër të medaljes. “Me ChatGPT, mund të gjenerojmë dhjetë artikuj në dhjetë minuta, por në këto artikuj, ka shumë gjasa të ketë dhjetëra, qindra gabime, përafërsi, citate të rreme që do të duhet të pastrohen.”

Një komunitet i ndarë për përdorimin e AGI-ve

Në Wikipedia, debati mbi inteligjencën artificiale po zhvillohet fuqishëm. Komuniteti i enciklopedisë online është i ndarë në lidhje me përdorimin e teksteve të krijuara nga robotët. Tre qëndrime përplasen. Nga njëra anë, puristët kërkojnë një ndalim të plotë. Nga ana tjetër, moderatët propozojnë thjesht raportimin e përmbajtjes së gjeneruar nga AI. Midis tyre, disa kontribues dyshojnë se mund të kontrollohen vërtet këto tekste artificiale.

Çështja thelbësore e verifikimit të burimeve

Derisa të arrihet një marrëveshje, Wikipedia refuzon shumicën e teksteve të krijuara nga AI. Arsyeja është e thjeshtë: këto përmbajtje nuk lejojnë verifikimin e burimeve të tyre, një rregull i artë i enciklopedisë.

Ky fenomen zbulon një problem më të gjerë. Mungesën e rregullimit efektiv të informacionit online. “Inteligjenca artificiale vetëm sa amplifikon një problem të mëparshëm: qarkullimin masiv dhe të pakontrolluar të informacionit të paverifikuar në internet,” nënvizon Thomas Huchon, një gazetar i specializuar në studimin e dezinformatës.

Derisa të rregullohet inteligjenca artificiale gjenerative, ekspertët rekomandojnë që lexuesit të jenë më vigjilentë. Kjo përfshin verifikimin sistematik të burimeve të cituara në fund të faqes. Një numër i madh burimesh të verifikuara përgjithësisht tregon informacion më të besueshëm.

---