Eksperimentet për t’u mundësuar pacientëve të rikthejnë të folurit tregohen të suksesshme

Ilustrim, Pixabay

Dy eksperimente të implanteve në tru tregojnë përparim të rëndësishëm në këtë fushë, sipas një artikulli të botuar të mërkurën në revistën Nature.

Pat Bennett, 68 vjeç, ishte një atlete derisa u diagnostikua me sëmundjen e Charcot më shumë se një dekadë më parë. Kjo sëmundje neurodegjenerative, e cila në mënyrë progresive e privon pacientin nga të gjitha lëvizjet deri në paralizë të plotë, fillimisht u reflektua tek ajo nga vështirësitë në të folur, pastaj nga pamundësia për të folur, shkruan RTS.

Studiuesit nga Departamenti i Neurokirurgjisë në Universitetin Amerikan të Stanfordit implantuan katër katrorë të vegjël prej 64 mikroelektrodash të bëra prej silikoni në mars 2022. Duke depërtuar në korteksin cerebral për vetëm 1.5 milimetra, ata regjistrojnë sinjalet elektrike të prodhuara nga zonat e trurit të lidhura me prodhimin e gjuhës.

Sinjalet e prodhuara përcillen jashtë kafkës përmes një tufe kabllosh dhe përpunohen nga një algoritëm. Makina “mësoi”, gjatë katër muajve, të interpretonte kuptimin e saj. Ai lidh sinjalet me fonemat – tingujt që formojnë fjalët e një gjuhe – dhe i përpunon ato me ndihmën e një modeli gjuhësor, përcjell albinfo.ch.

“Tani mund të imagjinojmë një të ardhme në të cilën do të rivendosim një bisedë të rrjedhshme me një person që vuan nga paraliza e gjuhës”, tha në një konferencë për shtyp Frank Willett, profesor në Stanford dhe bashkautor i studimit.

Me ndërfaqen e tij tru-makinë (BMI), Pat Bennett flet përmes një ekrani me shpejtësinë prej më shumë se 60 fjalë në minutë. Ende larg 150 deri në 200 fjalë në minutë të një bisede standarde, por tashmë tri herë më shpejt se në rekordin e mëparshëm, që daton nga viti 2021 dhe tashmë i mbajtur nga ekipi që e mori nën krahun e tij. Shkalla e gabimit në një fjalor me 50 fjalë ka rënë në më pak se 10%, nga më shumë se 20% më parë, shkruan RTS.

Në eksperimentin e dytë, të kryer nga ekipi i Edward Chang në Universitetin e Kalifornisë, pajisja mbështetet në një rrip elektrodash të vendosura në material kortikal. Performanca e tij është e krahasueshme me sistemin e ekipit të Stanfordit, me një mesatare prej 78 fjalësh në minutë, pesë herë më shpejt se më parë.

Një kërcim i madh për pacientin, paraplegjik që nga hemorragjia në trungun e trurit dhe që deri më tani komunikonte me një shpejtësi maksimale prej 14 fjalësh në minutë, duke përdorur një teknikë për gjurmimin e lëvizjeve të kokës, përcjell albinfo.ch.

Ndërfaqja tru-makinë e ekipit të tij prodhon gjuhën në formën e tekstit, por edhe me një zë të sintetizuar dhe një avatar që riprodhon shprehjet e fytyrës së pacientit kur ai flet. Sepse “zëri dhe shprehjet tona janë gjithashtu pjesë e identitetit tonë”, sipas profesor Chang.

Ekipi tani po synon për një version me valë të pajisjes, i cili do të kishte “ndikime të thella për pavarësinë e pacientit dhe ndërveprimet sociale”, sipas David Moses, bashkautor i studimit dhe profesor i neurokirurgjisë në Institutin e Universitetit të San Franciskos, shkruan RTS.