“Zgjohet” vullkani në afërsi të Napolit

Ilustrim, Pixabay

Gjysmë milioni banorë janë nën kërcënimin e drejtpërdrejtë të një supervullkani.

Rreziku i një shpërthimi në Fushat Phlegraean, pranë Napolit në Itali, nuk ka qenë kurrë më i madh, paralajmëron një studim anglo-italian i publikuar të premten, shkruan RTS.

Më pak i njohur se Vezuvi, i cili fshiu Pompein nga harta dymijëvjeçare më parë, Vullkani në Fushat Flegraean, i cili shpërtheu për herë të fundit në 1538, ekspozoi qindra mijëra banorë ndaj një përmbytje llave, hiri dhe shkëmbinjsh.

“Është një vullkan jashtëzakonisht i rrezikshëm. Nuk po themi se do të ndodhë një shpërthim, po themi se kushtet për një shpërthim janë më të favorshme”, shpjegon Stefano Carlino, bashkautor i studimit nga Universiteti i Londrës UCL dhe Instituti Italian i Gjeofizikës dhe Vullkanologjisë (INGV), botuar në revistën Communications Earth & Environment, përcjell albinfo.ch.

Energjia e vullkanit është e tillë që shpërthimi i tij 30,000 vjet më parë do të kishte kontribuar në zhdukjen e njeriut të Neandertalit, sipas hipotezave të caktuara.

Një rigjallërim i aktivitetit në fillim të viteve 1980 çoi në evakuimin e 40,000 banorëve, por që atëherë nuk është folur për vullkanin.

Megjithatë, dhjetëra mijëra tërmete të vogla që ndodhën nga vitet 1950 dobësuan kalderën, depresioni vullkanik me fund të sheshtë, nga të cilat “pjesë u testuan pothuajse derisa arritën pikën e thyerjes”, tregon studimi.

Këto lëkundje, edhe më të shumta që nga viti 2019, kanë tronditur shtresat nëntokësore dhe qyteti i Pozzuoli, ku ndodhet vullkani, është ngritur me katër metra gjatë dekadave.

Ekipet nga Instituti Italian i Gjeofizikës dhe Vullkanologjisë (INGV) kryejnë matje mujore pranë Bocca Grande në Pozzuoli, në korrik 2017.

Studiuesit theksojnë se efektet e aktivitetit të vullkanit janë “kumulative” prandaj nuk është e nevojshme që intensiteti i këtij aktiviteti të rritet ndjeshëm për të rritur probabilitetin e një shpërthimi. “Një shpërthim i mundshëm mund të paraprihet nga sinjale relativisht të dobëta, të tilla si një nivel modest i ngritjes së tokës dhe një numër më i vogël tërmetesh,” u shprehën ata, shkruan RTS.

Ata citojnë shembullin e kalderës së Rabaul në Papua Guinenë e Re, e cila shpërtheu në vitin 1994 kur dridhjet që i paraprinë ishin shumë më pak se gjatë shpërthimit dhjetë vjet më parë.

Probabiliteti i një shpërthimi mega është megjithatë “shumë i ulët”, thotë Stefano Carlino. “Ajo që ka më shumë gjasa janë shpërthime të vogla. Për më tepër, edhe në rast të çarjes së kores, magma duhet të ngrihet në vendin e duhur”, thotë Christopher Kilburn.

Gjysmë milioni banorë jetojnë në një zonë me rrezik të lartë, 800,000 të tjerë në një zonë me rrezik më të ulët. Në rast alarmi, plani i autoriteteve vendore parashikon evakuimin e popullsisë me transport publik. Niveli i alarmit – jeshile, e verdhë, portokalli, e kuqe – rishikohet çdo muaj. “Aktualisht në Pozzuoli, niveli i alarmit është i verdhë,” tha një zëdhënëse e bashkisë Giordana Mobilio. “Kemi një kanal të vazhdueshëm komunikimi me banorët e qytetit që informojmë për lëkundjet” me magnitudë më të madhe se 1.5 ballë, nënvizon ajo, përcjell albinfo.ch.