Ku mund të votojnë të huajt në Zvicër?

Të hënën, Parlamenti i Cyrihut hodhi poshtë të drejtat komunale të votimit për të huajt. Por, në disa rajone, atyre u lejohet të marrin pjesë në procesin politik

Shtetasit e huaj në kantonin e Cyrihut do të vazhdojnë të mos kenë të drejta votimi në nivel komunal, pasi parlamenti i kantonit hodhi poshtë një propozim të zyrtarëve të qytetit për t’i dhënë këto të drejta të huajve vendas.

Sipas Zyrës Federale të Statistikave (FSO), megjithatë, disa kantone dhe komuna u japin të huajve rezidentë të tyre të drejtën për të votuar për çështjet lokale dhe për të zgjedhur politikanë vendas, shkruan The Local, përcjell albinfo.ch.

“Duke pasur të drejtën për të votuar dhe për t’u zgjedhur, të huajt mund të luajnë një rol aktiv, por të kufizuar në shoqëri”, tha FSO.

Ai shtoi se duke qenë se Zvicra është një shtet federal, “ka dallime të konsiderueshme midis kantoneve, dhe në disa raste, midis komunave. Si rezultat, mundësitë për pjesëmarrje politike varen fuqishëm nga vendi ku jeton një person”.

Pra, në cilat rajone shtetasit e huaj mund të kenë një zë në çështjet lokale?

Kantonet dhe komunat zvicerano-franceze duket se janë përpara homologëve të tyre gjermanishtfolës për sa i përket të drejtave të votës.

Kantonet e Fribourg-ut, Vaud-it, Neuchâtel-it dhe Jura-s lejojnë jo-qytetarët të votojnë, të zgjedhin zyrtarë dhe të kandidojnë për zgjedhje në nivel komunal. Kushtet ndryshojnë nga një kanton në tjetrin, por në shumicën e rasteve kërkohet një kohëzgjatje e caktuar qëndrimi dhe/ose një leje qëndrimi.

Në Vaud, për shembull, ku 30 përqind e popullsisë është e huaj, emigrantët mund të kandidojnë ose të marrin pjesë në këshillin komunal ose të qytetit, si dhe të nënshkruajnë një iniciativë ose një referendum komunal.

Megjithatë, për t’u kualifikuar, ata duhet të jenë mbi 18 vjeç (ashtu si qytetarët zviceranë), të kenë një leje qëndrimi për të paktën 10 vjet dhe të jetojnë në kanton për të paktën tre vjet.

Të gjithë shtetasit e huaj regjistrohen drejtpërdrejt në regjistrin zgjedhor pasi plotësohen kërkesat dhe marrin automatikisht materialin zyrtar për votat dhe zgjedhjet në nivel komunal.

Gjeneva, e cila ka popullsinë më të madhe të huaj në Zvicër (45 përqind), u jep të huajve të drejtën e votës në nivel komunal, por ata nuk mund të kandidojnë për poste.

Bazel, Graubünden dhe Appenzell Ausserrhoden kanë autorizuar komunat e tyre të prezantojnë të drejtën e votës, të drejtën për të zgjedhur dhe të drejtën për t’u zgjedhur.

Por pak nga komunat i kanë zbatuar këto masa.

Në Graubünden, vetëm 10 nga 208 komunat e kantonit po lejojnë të huajt të votojnë: Bever, Bonaduz, Calfreise, Cazis, Conters im Prättigau, Fideris, Lüen, Masein, Portein dhe Schnaus.

Vetëm tre nga 20 komunat e Appenzell Ausserrhoden – Wald, Speicher dhe Trogen – u dhanë të drejtën e votës joshtetasve.

---