Kush mund të bëhet ministër në Zvicër ?

Cilat janë kriteret e përzgjedhjes të funksionit ministror në Zvicër. Kjo pyetje shtrohet në vigjilje të emërimit të zëvendëses apo zëvendësit të Këshilltarit aktual në dorëheqje, Didier Burkhalter

Për ta zëvendësuar këshilltarin federal, Didier Burkhalter, i cili dha dorëheqje muajin e kaluar, përmenden emri i tiçinezit, Ignazio Cassis, apo të kandidateve Laura Sadis, Isabelle Moret (VD) ose të Pierre Maudet (GE).

Mirëpo, asnjëra apo asnjeri nga ata nuk i përmbush kriteret e kandidatit ideal për këshilltar federal në Zvicër. Nëse jeni burrë, 51 vjeçar dhe jeni anëtar i Dhomës së Shteteve, i keni gjasat më të mira për t’u zgjidhur Këshilltar federal. Së paku kështu tregojnë statistikat, njofton albinfo.ch.

Sa i përket grave Këshilltare federale, e para prej tyre që ishte përzgjedhur në këtë funksion ishte Elisabeth Kopp, në vitin 1984 ose 13 vjet pasi gratë fituan të drejtën e votimit në Zvicër.

Nga shtatë gratë që janë zgjedhur deri më tani këshilltare, dy nga ata, E. Kopp dhe Ruth Metzler, kanë qenë të obliguara të japin dorëheqje. E para pas një skandali që e përfshinte burrin e saj dhe e dyta, pasi që SVP-UDC u imponua si partia më e madhe në Zvicër dhe kërkonte postin e dytë ministror në Këshillin federal.

Këshilltari federal më i ri është zgjedhur Numa Droz, 31 vjeçar, kurse më i moshuari ishte gjenevasi Gustave Ador, në moshën 71 vjeçare. Nga viti 2010, mosha mesatare e ministrave është 50 vjeçare, kurse në shekullin XIX, mosha mesatare ka qenë shumë më e re, raporton albinfo.ch.

Nga 116 ministrat e zgjedhur deri më tani, 73 kanë qenë gjermanofolës, 35 frankofonë, 7 italianofolës dhe 1 romanche. Tani, tiçinezët janë të mendimit se tani është radha a tyre për të zgjedhur një këshilltar federal, ngase po bëhen 18 vite që nuk kanë pasur anëtar të tyre në ekzekutivin zviceran.

Sipas statistikave federale, ministri aktual i Kantonit të Gjenevës, Pierre Maudet si dhe tiçinezja, Laura Sadis, e kanë të vështirë të zgjidhen. I pari nuk ka qenë kurrë i zgjedhur në njërën nga dhomat e Bernës dhe e dyta ka qenë vetëm një herë parlamentare, në Këshillin Nacional. Pra, që një kandidat është më larg nga Dhoma e Shteteve, aq edhe më shumë largohen perspektivat për t’u zgjedhur ministër.

Këshilltarët e Dhomës së Shteteve mbështesin njëri tjetrin në rrugëtimin për në ekzekutivin e Bernës federale informonalbinfo.ch. Një kandidat ka dy herë më shumë gjasa të zgjidhet nëse ka të kaluar në Dhomën e shteteve se në Këshillin nacional.

Mirëpo, ka edhe përjashtime nga kjo rregull ngase 13 këshilltarë federalë nuk e kanë pasur atë të kaluar federale, por kantonale, sikurse ishin këshilltarja shtetërore nga Grizoni, Evelyne Widmer Schlumpf,  gjenevaset Micheline Calmy-Rey dhe Ruth Dreifuss, si dhe politikania nga Appenzelli Ruth Metzler. Ka po ashtu edhe të tillë që janë zgjedhur ministra pa qenë asnjëherë në funksione politike, sikurse ishte rasti i ambasadorit Robert Haab në vitin 1917 si dhe në të Hans Schaffner (1961), i cili ishte më herët funksionar federal.