Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH) në Zvicër ka autorizuar përshkrimin dhe rimbursimin përmes sigurimit bazë shëndetësor të një aplikacioni digjital për shëndetin mendor. Aplikacioni gjerman i psikoterapisë digjitale, Deprexis, do të jetë i disponueshëm nga 1 korriku me recetë mjeku dhe do të mbulohet nga sigurimi shëndetësor bazë.
Edhe pse kjo risi është pritur në përgjithësi pozitivisht, ekspertët mbeten të kujdesshëm sa i përket efektivitetit të saj real.
Deprexis është aplikacioni i parë i këtij lloji i autorizuar nga FOPH dhe synon të adresojë një boshllëk të rëndësishëm në shërbimet e shëndetit mendor. Sipas një vlerësimi të Universitetit të Bernës, vetëm rreth gjysma e personave me probleme të shëndetit mendor kërkojnë ndihmë profesionale, ndërsa prej tyre vetëm një pjesë arrin të gjejë terapist të kualifikuar, kryesisht për shkak të listave të gjata të pritjes.
Sipas autoriteteve zvicerane të shëndetit publik, aplikacioni mund të lehtësojë qasjen në trajtim për personat që vuajnë nga çrregullime depresive, duke ofruar metoda të mbështetura në kërkime shkencore. “Janë kryer shumë studime në vende dhe kontekste të ndryshme që tregojnë se ky aplikacion ndihmon në uljen e simptomave të depresionit,” shpjegon profesoresha e psikologjisë në Universitetin e Fribourgut, Chantal Martin Sölch.
Ajo shton se efekti është edhe më i mirë kur përdoret së bashku me psikoterapinë tradicionale, duke përmirësuar rezultatet e trajtimit.
Jo inteligjencë artificiale gjeneruese
Aplikacioni është i dedikuar për të rriturit me depresion të lehtë deri në të moderuar dhe përdoret si mbështetje shtesë krahas terapisë klasike, gjatë pritjes për psikoterapi ose ndërmjet seancave.
Programi ofron udhëzime të bazuara në algoritme, por nuk funksionon si një inteligjencë artificiale biseduese. Ai nuk gjeneron përmbajtje të re, por jep ushtrime të parapërgatitura sipas simptomave të përdoruesit, si teknika për menaxhimin e mendimeve negative apo forcimin e emocioneve pozitive. Gjithashtu, përdoruesit mund të mbajnë një ditar të përditshëm të gjendjes emocionale.
Vlerësime të përziera nga ekspertët
Psikologët në përgjithësi e kanë mirëpritur këtë zhvillim, ndërsa organizata ombrellë FSP vlerëson se Zvicra është ende prapa në fushën e terapive digjitale dhe duhet të investojë më shumë në këtë drejtim.
Megjithatë, ajo thekson se aplikacione të tilla duhet t’i nënshtrohen vlerësimeve shkencore të rrepta, të garantohet siguria e të dhënave dhe të mos përdoren në situata krize, si p.sh. në raste të mendimeve vetëvrasëse.
Disa profesionistë mbeten më kritikë, duke theksuar se suksesi i trajtimit të depresionit varet shumë nga marrëdhënia njerëzore mes terapistit dhe pacientit – diçka që një aplikacion nuk mund ta zëvendësojë.
Sipas doktoreshës Caterina Ilario nga Njësia e Humor-it dhe Ankthit në spitalet universitare të Gjenevës (HUG), ekziston rreziku që pacientët ta braktisin përdorimin e aplikacionit më lehtë sesa terapinë fizike, sidomos për shkak të mungesës së motivimit që shpesh shoqëron depresionin.
Edhe pse ky “psikolog në xhep” nuk mund të zëvendësojë terapistin e vërtetë, ai mund të ndihmojë në mbushjen e boshllëkut për personat që nuk kanë qasje, nuk guxojnë të kërkojnë ndihmë, ose presin gjatë për trajtim profesional.
