Hotelet në Zvicër kanë regjistruar dukshëm më pak qëndrime me netë muajin e kaluar. Krahasuar me marsin e vitit 2025, numri i qëndrimeve me netë ra me 6.1 për qind.

Siç tregon një vlerësim paraprak nga Zyra Federale e Statistikave (BFS), mysafirët, si të huaj ashtu edhe vendas rezervuan më pak qëndrime me netë në hotelet zvicerane gjtë muajit mars.

Rënia për mysafirët e huaj në mars ishte 5.7 për qind, ndërsa për banorët zviceranë ishte edhe më e theksuar në 6.5 për qind.

Në dy muajt e parë të vitit, sektori zviceran i hoteleve kishte regjistruar ende 6.7 milion qëndrime me netë, 2.8 për qind më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Azilkërkuesit nga Siria mund të kthehen në vendin e tyre të origjinës. Pas pezullimit të vendimeve për azil në dhjetor 2024 në lidhje me rënien e regjimit të Asadit, Sekretariati Shtetëror Zviceran për Migracionin do të vendosë përsëri për aplikimet nga 1 maji.

Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) ka monitoruar nga afër situatën në Siri që nga rënia e qeverisë së Bashar al-Assad më 8 dhjetor 2024, sipas një njoftimi për shtyp të lëshuar të premten. Ai gjithashtu kreu një mision për mbledhjen e fakteve në Siri dhe Liban në nëntor 2025. Bazuar në gjetjet dhe informacionet e tjera të marra, praktika e azilit është përditësuar, tha ai.

SEM do të shqyrtojë përsëri çdo kërkesë për azil rast pas rasti, shtoi ai. Aktualisht supozon se nuk ka më një situatë dhune të përgjithësuar në të gjitha rajonet e Sirisë.

Aktualisht ka 850 aplikime në pritje në radhë të parë, transmeton albinfo.ch.

Largimi në këto rajone mund të urdhërohet nëse “ka rrethana të favorshme dhe personat e interesuar nuk do të gjenden në një situatë kërcënuese ekzistenciale pas kthimit”.

Megjithatë, duke pasur parasysh situatën e vazhdueshme të paqëndrueshme të sigurisë dhe situatën e vështirë ekonomike dhe humanitare, SEM supozon se këto “rrethana të favorshme” nuk do të ekzistojnë ende për shumë azilkërkues.

Në të njëjtën kohë, SEM po lançon një program ndihme për kthimin e personave që kthehen vullnetarisht në Siri. Përveç ndihmës fillestare dhe projekteve nga Programi i BE-së për Riintegrim i Frontex deri në 2,400 CHF për person, do të paguhet një shumë shtesë zvicerane prej 1,000 CHF për person, raporton swissinfo.

Sipas SEM, 60 persona u kthyen në Siri nga Zvicra me ndihmë për kthim në gjysmën e dytë të vitit 2025.

Ndihma për refugjatët: deportimet e paarsyeshme

Këshilli Zviceran për Refugjatët përshëndeti vendimin e qeverisë për të rifilluar vendimin për kërkesat për azil, por i konsideron deportimet në Siri të paarsyeshme për shkak të luftës, dhunës dhe situatës humanitare, shkroi në një reagim.

Për më tepër, tha ajo, qeveria kalimtare është vetë e përfshirë në shkelje të të drejtave të njeriut dhe nuk duket se është në gjendje të mbrojë popullsinë nga dhuna e të tjerëve. Ka vrasje, tortura, rrëmbime dhe zhdukje. Shumë fëmijë nuk shkojnë më në shkollë nga frika e rrëmbimit.

Për këtë arsye, Ndihma për Refugjatët po bën thirrje për “vendime të shpejta dhe bujare” pas 16 muajsh pezullimi.

Gjykata e Lartë Federale Zvicerane ka vendosur që pajisjet dixhitale të sekuestruara nga një gazetar fotografik mund të përdoren për të hetuar vdekjen e dyshimtë të një gruaje në një kapsulë vetëvrasëse ‘Sarco’.

Në shtator 2024, policia sekuestroi kamera, një dron, një telefon celular dhe pajisje të tjera elektronike nga një gazetar holandez në kantonin Schaffhausen. Oficerët po hetonin një vetëvrasje të dyshuar të paligjshme të asistuar të një gruaje.

Një grua 64-vjeçare amerikane, që vuante nga një sëmundje imunitare, i dha fund jetës së saj në kapsulën Sarco në një copë pylli. Autoritetet kantonale kishin paralajmëruar më parë se kushdo që ishte i përfshirë në përdorimin e kapsulës do të përballej me ndjekje penale.

Fotografja nga gazeta holandeze De Volkskrant, më vonë përshkroi se si ishte dëshmitare e vetëvrasjes së bashku me anëtarët e organizatës së vdekjes së asistuar The Last Resort.

Gazetarja argumentoi se të dhënat duhet të mbulohen nga mbrojtja e burimit, duke thënë se ajo ishte e pranishme në cilësinë e saj si anëtare e medias. Por një gjykatë në Schaffhausen e hodhi poshtë argumentin e saj dhe tha se pajisjet mund të ekzaminoheshin, raporton swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Gjykata Supreme e ka mbështetur atë vendim, duke deklaruar se gazetari konsiderohet i dyshuar në hetimin për nxitje të dyshuar dhe ndihmë e inkurajim të një vetëvrasjeje të paligjshme.

Argumenti i mbrojtjes së burimeve gazetareske u shpall i pavlefshëm.

Rreziku i mungesës së karburantit për avionë në Evropë rritet çdo ditë që Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, megjithëse nuk është e qartë se kur saktësisht do të mbarojnë furnizimet dhe çfarë do të thotë kjo për udhëtarët.

Ekspertët thonë se rreziku i mungesës së karburantit për avionë është më i madh në Azi, dhe në një masë më të vogël në Evropë, pasi të dyja mbështeten në naftën nga Gjiri dhe rafineritë e tij për furnizimet e tyre.

Në javët e fundit, linjat ajrore kanë anuluar fluturimet për të ulur kostot, ndërsa faturat e karburantit shpërthejnë dhe pasagjerët e kujdesshëm mendojnë dy herë për planet e udhëtimit, një situatë që mund të vazhdojë edhe nëse një armëpushim i brishtë mbahet në Lindjen e Mesme.

Me udhëtarët evropianë të shqetësuar për gjeopolitikën dhe konfliktin në Lindjen e Mesme, shumë pyesin veten nëse kjo do të shkaktojë anulime për sezonin e verës.

Çfarë thonë ekspertët?

Ekspertët janë të mendimit se mund të ketë anulime verore që fillojnë brenda disa javësh.

“Situata, brenda tre, katër javëve të ardhshme, mund të bëhet sistemike,” tha ekonomisti i Rystad Energy, Claudio Galimberti, në kanalin financiar amerikan të lajmeve CNBC të martën në lidhje me mungesat e karburantit për avionë.

“Pra, mund të keni shkurtime të mëdha të fluturimeve në Evropë, duke filluar që në fillim të majit dhe qershorit”, paralajmëroi ai.

Galimberti tha se fluturimet ishin anuluar për shkak të mungesës së karburantit, por në të njëjtën ditë Komisioni Evropian tha se nuk kishte ende mungesë karburanti.

“Nuk ka prova për mungesë karburanti në Bashkimin Evropian për momentin, por problemet e furnizimit mund të ndodhin në të ardhmen e afërt, veçanërisht për karburantin e avionëve”, tha zëdhënësja Anna-Kaisa Itkonen.

“Ky mbetet shqetësimi ynë kryesor”, u tha ajo gazetarëve.

Lobi i aeroporteve ACI Europe ka paralajmëruar komisionin për rrezikun e mungesës “sistematike” të karburantit të avionëve nëse trafiku detar nuk rikthehet në Ngushticën e Hormuzit deri në fund të prillit.

Javën e kaluar, Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve të Evropës i shkroi Komisionit Evropian duke thënë se mungesat e karburantit të avionëve mund të fillojnë brenda tre javësh, në fillim të majit, nëse tankerët nuk fillojnë të lundrojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit para asaj kohe.

Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), Fatih Birol, ka paralajmëruar gjithashtu se Evropa mund të përballet me mungesa të karburantit për avionë “ndoshta në fillim të majit”.

Në raportin e saj të fundit mujor mbi tregun e naftës, të publikuar të martën, IEA përcaktoi një datë më të vonë.

“Nëse tregu global i karburantit për avionë shtrëngohet më tej dhe tregjet evropiane nuk janë në gjendje të sigurojnë më shumë se 50 përqind të vëllimeve të tyre të humbura në Lindjen e Mesme, atëherë rezervat do të arrijnë nivelin kritik 23-ditor në qershor”, paralajmëroi ajo.

A është e njëjta gjë në të gjithë Evropën?

Jo, situata ndryshon gjithashtu ndjeshëm në të gjithë kontinentin.

Austria, Bullgaria dhe Polonia kanë rezerva të mjaftueshme. Për Britaninë, Islandën dhe Holandën është e kundërta. Franca është diku në mes.

Pra, ndikimi nuk do të jetë i njëjtë për të gjitha aeroportet dhe linjat ajrore.

“Aeroportet më të vogla, të vendosura në brendësi të vendit, do të jenë në një pozicion më të dobët se qendrat kryesore”, tha për AFP ekonomisti i ING Bank, Rico Luman.

“Nuk do të jetë çështje ndalimi të plotë, por anulimi të pjesshëm në disa linja ajrore dhe aeroporte”, shtoi ai.

Linjat ajrore për Evropën (A4E), një shoqatë tregtare që përfshin Air France-KLM, Lufthansa dhe Ryanair, i ka kërkuar Bashkimit Evropian të fillojë të ofrojë informacion në kohë reale mbi rezervat e karburantit për avionë në aeroporte.

Të dhënat do të duhet të vijnë nga furnizuesit e karburantit, të cilët nuk janë entuziastë për t’ua dorëzuar të dhënat e ndjeshme tregtare klientëve të tyre kryesorë.

TotalEnergies ka paralajmëruar se nëse furnizimet me naftë nga Gjiri mbeten të bllokuara në qershor, ajo nuk do të jetë në gjendje të furnizojë të gjithë klientët e saj.

“Nëse kjo luftë dhe kjo bllokadë zgjat më shumë se tre muaj, do të fillojmë të përballemi me disa probleme serioze të furnizimit në disa produkte si karburanti për avionë,” tha drejtori ekzekutiv i kompanisë Patrick Pouyanne të hënën.

Linjat ajrore për Evropën (A4E) kanë sugjeruar gjithashtu që Komisioni Evropian të autorizojë në mënyrë të jashtëzakonshme importin e karburantit për avionë amerikanë, i cili prodhohet me një standard paksa të ndryshëm nga ai në pjesën tjetër të botës.

A po i shkurtojnë disa linja ajrore fluturimet tashmë?

Disa linja ajrore evropiane tashmë po marrin masa paraprake.

Lufthansa tha të enjten se po përshpejtonte planet e kursimit duke mbyllur një degë rajonale, ndërsa gjigandi gjerman i aviacionit përballet me rritjen e kostove të karburantit për shkak të luftës në Iran dhe një vale grevash të punëtorëve.

Grupi tha gjithashtu se do të zvogëlonte kapacitetin në itineraret e gjata dhe të shkurtra pasi konflikti SHBA-Izrael kundër Iranit bëri që çmimet globale të energjisë të rriteshin.

Përveç goditjes nga lufta, grupi më i madh i aviacionit në Evropë është përballur me një valë grevash nga stafi në muajt e fundit – vetëm këtë javë, ekuipazhet e kabinës dhe pilotët po bëjnë greva të njëpasnjëshme për pesë ditë rresht.

Grupi njoftoi gjithashtu në një deklaratë se transportuesi i tij i vogël CityLine, i cili operon kryesisht fluturime të shkurtra nga destinacionet në Evropë në Frankfurt dhe Mynih, do të ndalonte së operuari të shtunën.

Kompania ajrore hungareze me kosto të ulët Wizz Air ka hasur tashmë disa mungesa karburanti për avionë në tre aeroporte në Itali, tha drejtori i saj ekzekutiv të premten, pas paralajmërimeve në lidhje me furnizimet për shkak të bllokimit të Ngushticës së Hormuzit.

“Kishim probleme për shkak të mungesës së karburantit për avionë në tre aeroporte italiane – Venecia, Brindisi dhe Catania,” tha drejtori i Wizz Air, Jozsef Varadi, për të përditshmen italiane të biznesit Il Sole 24 Ore, raporton thelocal, transmeton albinfo.ch.

“Gjithçka u zgjidh brenda një dite dhe në disa raste brenda disa orësh, pa pasur nevojë të anuloheshin fluturimet.”

Disa aeroporte italiane kishin sinjalizuar kufizime në furnizimet me karburant për avionë më herët këtë muaj.

Çmimi i karburantit në pompat zvicerane është rritur deri në 25 përqind gjatë disa javëve të fundit. A po ndërmerr qeveria ndonjë veprim për të neutralizuar këtë trend rritës, siç po bëjnë qeveritë në vendet fqinje?

Që nga fillimi i luftës në Iran më 28 shkurt – dhe veçanërisht bllokada e Ngushticës së Hormuzit – çmimet e pompave në Zvicër janë rritur ndjeshëm.

Për shembull, çmimi i benzinës pa plumb 95 është rritur nga 1.67 në 1.89 franga për litër, ndërsa benzina pa plumb 98 është rritur nga 1.78 në 2 franga.

Sa i përket naftës, çmimi i saj u rrit nga 1.75 në 2.24 franga.

Këto shifra përfaqësojnë rritje prej 13, 12 dhe 25 përqind, përkatësisht.

Çfarë – nëse ka – po bën qeveria zvicerane për të zbutur këto rritje çmimesh?

Në shtetet fqinje, si dhe në shumë vende të tjera, qeveritë po prezantojnë masa të ndryshme për të lehtësuar barrën e çmimeve më të larta të benzinës mbi konsumatorët e tyre.

Gjermania, Austria dhe Italia, për shembull, kanë ulur taksat e tyre përkatëse të energjisë.

Po Zvicra?

Deri më sot, nuk ekzistojnë plane për të lehtësuar barrën e rritjes së çmimeve të benzinës në portofolet e konsumatorëve.

Sipas Zyrës Federale për Furnizim Ekonomik Kombëtar (BWL), luhatjet e çmimeve nuk përbëjnë bazë për ndërhyrje federale.

Nga ana e tij, Këshilli Federal tha se “nuk ka kontroll mbi marzhet e shpërndarësve dhe nuk mund të vendosë të kufizojë çmimet e benzinës, siç bëhet në disa vende të tjera”.

Megjithatë, “në rast të një rritjeje të dyshimtë të marzeve, Komisioni i Konkurrencës (COMCO) mund të nisë një hetim. Mbikëqyrësi i çmimeve mund të ndërhyjë gjithashtu nëse çmimet duken abuzive”.

Deputetët janë të ndarë për këtë çështje, me disa që mbështesin qëndrimin e qeverisë dhe të tjerë që e kundërshtojnë atë, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Në një letër të hapur drejtuar Këshillit Federal, disa deputetë të Partisë Popullore Zvicerane kanë shtyrë për uljen e taksës së naftës minerale e cila “përbën një pjesë të konsiderueshme të çmimit përfundimtar të karburantit dhe për këtë arsye ofron një levë të drejtpërdrejtë për lehtësim të shpejtë”.

Por të tjerë kundërshtojnë ndërhyrjen e qeverisë për të ulur çmimet në pompat e karburantit – një veprim që, thonë ata, do të ndalonte rrjedhën e parave në arkën e shtetit.

“Ne kemi nevojë për të ardhura nga taksat [e naftës minerale] për të financuar cilësinë e lartë të infrastrukturës sonë”, tha deputeti i Partisë së Qendrës, Martin Candinas.

Një tjetër ligjvënës, David Roth nga Partia Socialdemokrate, është gjithashtu kundër uljes së taksave.

“Nëse duam t’i ofrojmë lehtësim popullsisë, duhet të rrisim fuqinë blerëse të përgjithshme”, tha ai.

Sa i përket deputetes së Liberalëve të Gjelbër, Barbara Schaffner, zgjidhja për çmimet më të larta të benzinës qëndron diku tjetër – domethënë, “një tranzicion më i shpejtë drejt burimeve alternative të energjisë”, tha ajo.