Gjithnjë e më shumë detaje po bëhen publike rreth iniciativës kontroverse “No to 10 million”, për të cilën qytetarët zviceranë do të votojnë më 14 qershor.

Propozimi i promovuar nga Swiss People’s Party (SVP) synon të kufizojë emigracionin në mënyrë që popullsia e Zvicrës të mos kalojë shifrën prej 10 milionë banorësh. Sipas partisë, rritja e popullsisë po ushtron presion të madh mbi banesat, transportin publik, sistemin shëndetësor dhe shkollat, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas detajeve të reja, SVP po planifikon rikthimin e sistemit të kuotave për emigracionin, të ngjashëm me modelin që Zvicra kishte para marrëveshjes për lëvizjen e lirë me Bashkimin Evropian në vitin 2001.

Partia po diskuton që numri i shtetasve nga BE-ja dhe EFTA që do të lejohen të vijnë për punë në Zvicër të kufizohet mes 40 mijë dhe 60 mijë personave në vit.

Aktualisht, në vitet e fundit, emigracioni nga këto vende ka lëvizur mes 50 mijë dhe 70 mijë personave në vit.

Megjithatë, shumë pyetje vazhdojnë të mbeten pa përgjigje:

a do të duhet që qytetarët e BE-së të aplikojnë paraprakisht për leje pune?

a do të jenë kontratat e tyre të kufizuara në kohë?

çfarë do të ndodhë me emigrantët nga vendet jashtë BE-së?

Edhe vetë SVP ka pranuar se shumë detaje do të duhet të përcaktohen më vonë nga qeveria dhe parlamenti zviceran.

Ndërkohë, iniciativa po vazhdon të fitojë mbështetje. Sipas një sondazhi të fundit të publikuar nga Tamedia, rreth 52% e votuesve janë aktualisht në favor të propozimit, ndërsa 46% kundër. Shqetësimet kryesore të mbështetësve lidhen me sigurinë, mungesën e banesave dhe presionin mbi infrastrukturën publike.

Nga ana tjetër, qeveria zvicerane, bizneset, universitetet, sindikatat dhe organizatat e policisë kanë paralajmëruar se miratimi i iniciativës mund të dëmtojë ekonominë dhe marrëdhëniet me Bashkimin Evropian.

Numri i amerikanëve që jetojnë në Zvicër dhe po heqin dorë nga shtetësia amerikane po vazhdon të rritet, por këtë herë arsyet nuk lidhen vetëm me taksat dhe rregullat financiare.

Sipas raportimeve të fundit, gjithnjë e më shumë shtetas amerikanë në Zvicër po marrin këtë vendim për shkak të klimës politike në SHBA dhe rikthimit të Donald Trump në skenën politike.

Fenomeni nuk është i ri. Amerikanët që jetojnë jashtë vendit, përfshirë në Zvicër, prej vitesh ankohen për barrën e rëndë administrative dhe fiskale që SHBA u imponon qytetarëve të saj, edhe kur jetojnë jashtë territorit amerikan, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Një nga problemet kryesore mbetet sistemi amerikan i taksimit mbi bazën e shtetësisë, që detyron qytetarët amerikanë të deklarojnë dhe në disa raste të paguajnë taksa në SHBA edhe nëse jetojnë përgjithmonë jashtë vendit. Kjo ka krijuar vështirësi të mëdha edhe me bankat zvicerane, të cilat shpesh shmangin klientët amerikanë për shkak të rregullave të komplikuara të FATCA.

Sipas mediave zvicerane, ambasada amerikane në Bern po përballet me rritje të kërkesave për heqje dorë nga shtetësia, ndërsa terminet për këtë procedurë janë shtuar ndjeshëm.

Një faktor tjetër që ka nxitur interesimin është edhe ulja drastike e tarifës për heqjen dorë nga shtetësia amerikane. SHBA ka reduktuar së fundmi tarifën prej 2,350 dollarësh me rreth 80%, duke e bërë procesin shumë më të përballueshëm për qytetarët jashtë vendit.

Sipas vlerësimeve, më shumë se 30 mijë amerikanë kanë hequr dorë nga shtetësia amerikane në dekadën e fundit në nivel global.

Shtetet e Bashkuara po ushtrojnë presion ndaj Bashkimit Evropian për të lejuar qasje në databaza të ndjeshme policore dhe biometrike, duke paralajmëruar se në të kundërt mund të pezullohet udhëtimi pa vizë për qytetarët evropianë.

Bëhet fjalë për një marrëveshje të re të quajtur “Enhanced Border Security Partnership” (EBSP), përmes së cilës Washingtoni kërkon qasje në të dhëna si:

gjurmë gishtash

fotografi biometrike

informacione policore dhe të emigracionit.

Administrata amerikane ka vendosur si afat fundin e vitit 2026 për arritjen e marrëveshjes, duke paralajmëruar se vendet që nuk pranojnë kushtet mund të humbin aksesin në programin ESTA, që aktualisht u lejon qytetarëve të BE-së të udhëtojnë në SHBA pa vizë për deri në 90 ditë.

Propozimi ka shkaktuar reagime të forta në Evropë. Disa eurodeputetë e kanë quajtur kërkesën amerikane “shantazh”, ndërsa organizatat për mbrojtjen e privatësisë paralajmërojnë për rrezik të madh ndaj të drejtave të qytetarëve evropianë, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Sipas kritikëve, marrëveshja do t’i lejonte autoritetet amerikane të përdorin të dhënat për kontroll kufitar, profilizim dhe madje për ndalim hyrjeje ndaj personave që kanë shprehur publikisht kundërshtim ndaj politikave amerikane.

Ekspertët e privatësisë paralajmërojnë gjithashtu se kjo do të ishte hera e parë që Bashkimi Evropian do të pranonte ndarje masive të të dhënave personale me një shtet jo-anëtar për qëllime kufitare dhe emigracioni.

Debati po zhvillohet në një moment tensioni në marrëdhëniet transatlantike, ndërsa BE-ja përballet me dilemë mes ruajtjes së udhëtimit pa vizë dhe mbrojtjes së standardeve të privatësisë dhe të drejtave themelore të qytetarëve.

Puna me kohë të pjesshme po vazhdon të rritet në Zvicër, ndërsa gjithnjë e më shumë punonjës po zgjedhin të reduktojnë orarin e punës për arsye personale, familjare dhe të mirëqenies.

Sipas analizave të fundit mbi tregun e punës, rreth 4 në 10 persona të punësuar në Zvicër punojnë më pak se 37 orë në javë, duke e bërë vendin një nga shtetet me përhapjen më të madhe të punës part-time në Evropë, transmeton albinfo.ch.

Ndryshe nga perceptimi se të rinjtë janë grupi që preferon më shumë punën me orar të reduktuar, një analizë e Shoqatës Zvicerane të Punëdhënësve tregon se pikërisht personat mbi 50 vjeç janë ata që më shpesh zgjedhin të mos punojnë me orar të plotë.

Sipas ekonomistit Patrick Chuard-Keller, arsyeja kryesore është financiare: personat më të moshuar kanë të ardhura dhe kursime më të larta, prandaj mund ta përballojnë më lehtë reduktimin e orarit të punës.

Tek grupmoshat e reja, arsyeja kryesore mbetet arsimimi dhe studimet, ndërsa në moshën 30-44 vjeç një rol të madh luan kujdesi për fëmijët. Gratë vazhdojnë ta përmendin shumë më shpesh përgjegjësinë familjare si arsye për të punuar part-time.

Ekspertët theksojnë gjithashtu se puna me kohë të pjesshme nuk është gjithmonë zgjedhje e lirë. Në disa sektorë, sidomos pastrimi dhe kujdesi për të moshuarit apo fëmijët, shumë punonjës marrin vetëm orë të pjesshme pune dhe nuk arrijnë të sigurojnë një punë me orar të plotë.

Një faktor tjetër është edhe stresi në rritje në vendin e punës. Sipas debatit të fundit në Zvicër, intensiteti dhe ngarkesa e lartë e punës po shtyjnë shumë njerëz të ulin përqindjen e punës për të ruajtur balancën mes jetës private dhe asaj profesionale.

Megjithatë, fenomeni po shkakton debat politik dhe ekonomik. Disa qarqe ekonomike paralajmërojnë se rritja e punës part-time po zvogëlon potencialin e fuqisë punëtore në një kohë kur vendi përballet me mungesë punonjësish në disa sektorë.

Inflacioni në Zvicër ka shënuar një rritje të dukshme gjatë muajit prill 2026, duke reflektuar presionet e reja nga tregjet globale të energjisë.

Sipas të dhënave zyrtare, inflacioni vjetor u rrit në 0.6% në prill, nga 0.3% që ishte në mars, ndërsa indeksi i çmimeve të konsumit u rrit me 0.3% krahasuar me muajin paraprak, transmeton albinfo.ch.

Rritja është nxitur kryesisht nga çmimet më të larta të karburanteve dhe energjisë, përfshirë benzinën, dizelin dhe naftën për ngrohje, të cilat janë ndikuar nga zhvillimet ndërkombëtare dhe tensionet në Lindjen e Mesme.

Sipas Zyrës Federale të Statistikave, rritja e çmimeve është më e theksuar tek produktet e importuara, ku kostot janë rritur ndjeshëm, ndërsa edhe disa produkte ushqimore kanë shënuar rritje.

Megjithatë, inflacioni bazë – që përjashton energjinë – ka mbetur relativisht i ulët, rreth 0.3%, duke treguar se rritja e përgjithshme e çmimeve nuk është përhapur gjerësisht në të gjitha sektorët e ekonomisë.

Ekspertët kishin parashikuar një rritje të tillë, duke e lidhur atë me situatën globale dhe kostot në rritje të energjisë, ndërsa inflacioni në Zvicër vazhdon të mbetet i ulët krahasuar me vendet e tjera evropiane.

Këto zhvillime tregojnë se edhe një ekonomi e qëndrueshme si ajo zvicerane po ndikohet nga faktorët ndërkombëtarë, sidomos në sektorin e energjisë dhe importit.

Interesi për aktivitetin fizik dhe jetesën e shëndetshme në Zvicër po rritet ndjeshëm, me gjithnjë e më shumë qytetarë që frekuentojnë palestrat.

Sipas të dhënave të fundit, gjatë vitit 2025 rreth 1.45 milionë persona kanë qenë të regjistruar në qendra fitnesi, që përfaqëson një në pesë të rritur në vend, transmeton albinfo.ch.

Rritja e numrit të anëtarëve është shoqëruar edhe me zhvillim ekonomik të sektorit, ku të ardhurat e industrisë së fitnesit janë rritur me 4.4%, duke arritur në rreth 1.36 miliardë franga zvicerane.

Ekspertët e lidhin këtë trend me të ashtuquajturin “megatrend të shëndetit”, i cili po ndikon sidomos tek të rinjtë. Grupi më aktiv në palestra mbetet ai i moshës 20–29 vjeç, që po i kushton gjithnjë e më shumë rëndësi mirëqenies fizike dhe stilit të jetesës.

Ndërkohë, kërkesa është rritur për shërbime më të personalizuara si trajnimet individuale, programet wellness dhe këshillimi ushqimor, ndërsa interesi për trajnime digjitale dhe programe grupore ka shënuar rënie.

Këto zhvillime tregojnë se fitnesi në Zvicër po shndërrohet gjithnjë e më shumë në pjesë të rëndësishme të jetës së përditshme, duke reflektuar një ndryshim të qëndrueshëm në stilin e jetesës së popullsisë.

Rruga mbi kalimin malor të Gotthard në Zvicër do të rihapet për qarkullim këtë të premte, duke shënuar fundin e mbylljes sezonale dimërore.

Kalimi i Gotthard Pass, një nga rrugët më të rëndësishme që lidh veriun me jugun e vendit, zakonisht qëndron i mbyllur nga nëntori deri në pranverë për shkak të borës dhe kushteve të rënda atmosferike.

Rihapja e tij konsiderohet një moment kyç për trafikun në Zvicër, pasi ofron një alternativë ndaj tunelit të Gotthard, i cili shpesh përballet me kolona të gjata, sidomos gjatë sezonit të pushimeve, transmeton albinfo.ch.

Në vitin 2026, kalimet alpine si Gotthard zakonisht hapen në periudhën maj-qershor, varësisht nga kushtet e motit dhe pastrimi i borës, ndërsa këtë vit hapja po bëhet në fillim të sezonit veror.

Autoritetet theksojnë se hapja e kalimit pritet të lehtësojë trafikun dhe të shpërndajë fluksin e automjeteve gjatë muajve të verës, kur kërkesa për udhëtime drejt Italisë dhe jugut të Evropës rritet ndjeshëm.

Në Zvicër vazhdon të përdoret i ashtuquajturi “rregulli i 30%” për qiranë, megjithatë ai nuk është i përcaktuar me ligj, por funksionon si një standard praktik në tregun e banesave.

Sipas ekspertëve dhe praktikës së zakonshme, qiramarrësit pritet që rreth një e treta e të ardhurave mujore bruto të shkojë për qira, ndërsa pjesa tjetër për shpenzime të tjera jetese.

Ky kriter përdoret gjerësisht edhe nga pronarët dhe kompanitë e menaxhimit të pronave, të cilat kërkojnë dëshmi të të ardhurave për të vlerësuar nëse aplikanti mund ta përballojë qiranë. Në shumë raste, nëse qiraja tejkalon këtë kufi, aplikimi mund të refuzohet.

Megjithatë, realiteti i tregut të banesave, sidomos në qytete të mëdha si Cyrih dhe Gjenevë, e bën shpesh të vështirë respektimin e këtij rregulli.

Për shkak të kërkesës së lartë dhe mungesës së banesave, shumë qiramarrës përfundojnë duke paguar më shumë se 30% të të ardhurave të tyre për strehim.

Pavarësisht rritjes së kostos së jetesës, ky “rregull” nuk ka ndryshuar dhe mbetet një pikë reference kryesore për vlerësimin e përballueshmërisë së qirasë në Zvicër.